چارچوب مدیریت پسماندهای ساختمانی و نخاله های عمرانی در پروژه های شهرداری با رویکرد کاهش دفن غیرمجاز

مدیریت نخاله های ساختمانی و عمرانی ناشی از پروژه های شهرداری، به ویژه در کلانشهرهای ایران، به یکی از چالش های اساسی زیست محیطی، اقتصادی و اجتماعی تبدیل شده است. سالانه ده ها میلیون تن نخاله در شهرهای بزرگ کشور تولید می شود که بخش بزرگی از آن به صورت غیرمجاز در حاشیه شهرها، بستر رودخانه ها و اراضی کشاورزی تخلیه می گردد و خسارت های جبران ناپذیری به محیط زیست، آب های زیرزمینی و سلامت شهروندان وارد می آورد. این مقاله با هدف تدوین یک چارچوب عملیاتی و گام به گام برای مدیریت یکپارچه پسماندهای ساختمانی و نخاله های عمرانی در پروژه های شهرداری طراحی شده است. چارچوب پیشنهادی در هفت گام اصلی شامل شناسایی و دسته بندی پروژه های عمرانی از نظر حجم نخاله و ترکیب مواد، الزام پیمانکاران به ارائه طرح مدیریت نخاله پیش از شروع پروژه، ایجاد ایستگاه های موقت تفکیک در محل پروژه های بزرگ، تعیین مسیرهای مجاز حمل نخاله و ممنوعیت تردد خودروهای فاقد پوشش استاندارد و بارنامه، احداث یا تقویت مراکز بازیافت نخاله در نقاط استراتژیک شهر با مشارکت بخش خصوصی، تدوین ضوابط استفاده از مصالح بازیافتی در پروژه های شهرداری با هدف جایگزینی حداقل ۲۰ درصدی مصالح اولیه، و پایش و گزارش دهی ماهانه عملکرد می باشد. روش تحقیق این مقاله از نوع کاربردی با رویکرد تحلیل محتوا و مطالعه تطبیقی است. یافته های حاصل از اجرای پایلوت این چارچوب در منطقه ۲۲ شهرداری تهران نشان می دهد که حجم نخاله های دفن شده تا ۶۰ درصد کاهش، هزینه حمل و دفن تا ۴۰ درصد کاهش و درآمد حاصل از فروش مصالح بازیافتی تا ۲۰ درصد افزایش یافته است. دستاورد نهایی این مقاله به صورت یک دفترچه راهنمای جامع برای واحد پسماند و معاونت عمرانی شهرداری تدوین شده است.

کلیدواژه ها:

مدیریت نخاله ساختمانی ، بازیافت مصالح ، کاهش دفن غیرمجاز