ارائه چارچوب تبیین پذیر چندمعیاره برای ارزیابی ریسک تاخیر در پروژه های EPC (مطالعه موردی: آزادراه اراک–خرم آباد)

تاخیر در پروژه های Engineering Procurement and Construction (EPC) یکی از مهم ترین چالش های مدیریت پروژه های زیرساختی است که موجب افزایش هزینه، انحراف زمانی و کاهش کارایی اجرایی می شود. با وجود مطالعات متعدد در زمینه شناسایی عوامل تاخیر، درک ساختار تعاملی و اهمیت نسبی آن ها همچنان محدود است. این پژوهش با هدف ارائه یک چارچوب تبیین پذیر برای ارزیابی ریسک تاخیر در پروژه های EPC انجام شده است. داده های پژوهش شامل ۴۸ عامل موثر در سه فاز طراحی و مهندسی، تدارکات و ساخت و اجرا بوده که از نظرات ۳۲ نفر از خبرگان پروژه آزادراه اراک–خرم آباد گردآوری شده است. در این چارچوب، شاخص شدت ریسک تاخیر (DRI) بر اساس اثر عوامل بر زمان، هزینه و کیفیت تعریف شد و تحلیل اهمیت عوامل با استفاده از روش SHAP انجام گرفت. همچنین نتایج با روش TOPSIS مقایسه شد تا میزان همگرایی بین رویکرد داده محور و تصمیم گیری چندمعیاره بررسی شود. نتایج نشان داد عوامل مالی و قراردادی، به ویژه قیمت گذاری غیرواقعی در مناقصات، ضعف تامین مالی، مشکلات اعتبارات اسنادی و تاخیر در پرداخت ها، مهم ترین محرک های تاخیر هستند. همچنین همگرایی قابل توجهی میان نتایج دو روش مشاهده شد که بیانگر پایداری و قابلیت اتکای چارچوب پیشنهادی است.

کلیدواژه ها:

پروژه های EPC ، ریسک تاخیر ، مدیریت پروژه ، SHAP ، تصمیم گیری چندمعیاره ، TOPSIS