بررسی مروری تاثیر توسعه شهری بر کاهش فضاهای سبز

توسعه شهری شتابان، یکی از چالش های اصلی کاهش و تخریب فضاهای سبز و خدمات اکوسیستمی در سطح جهانی است. این پژوهش با رویکردی مروری و نظام مند، به واکاوی رابطه میان الگوهای توسعه شهری و پیامدهای آن بر کمیت، کیفیت و کارکرد فضاهای سبز می پردازد. با جستجو در پایگاه های داده معتبر (Scopus، Web of Science، Google Scholar و ScienceDirect) و تحلیل ۱۵ مطالعه کلیدی، یافته ها نشان می دهد که توسعه شهری نه تنها با اشغال فیزیکی اراضی، بلکه از طریق ایجاد تکه تکه شدن و گسست اکولوژیک، ساختار حیاتی فضاهای سبز را تضعیف می کند. حتی در شرایطی که مساحت سبز ثابت بماند، کاهش پیوستگی شبکه ای و افزایش پیچیدگی شکل لکه ها، توانایی این فضاها در ارائه خدمات حیاتی مانند تنظیم اقلیم، ذخیره کربن و کنترل رواناب را به شدت کاهش می دهد. همچنین، پدیده هایی نظیر «دورپیوند» و «زوال تدریجی» نشان دهنده هزینه های پنهان و بی عدالتی فضایی ناشی از توسعه های شهری هستند که فشار زیست محیطی را به مناطق دورتر و نسل های آینده منتقل می کنند. در مقابل، مطالعات نشان می دهند که رویکردهای نوین برنامه ریزی شامل زیرساخت سبز (GI)، راه حل های مبتنی بر طبیعت (NBS) و ادغام خدمات اکوسیستمی (UES) در هسته تصمیم گیری، راهکارهای موثری برای معکوس سازی این روند و افزایش تاب آوری شهری هستند. این پژوهش نتیجه می گیرد که حفظ فضاهای سبز نباید به عنوان یک محدودیت توسعه، بلکه به عنوان یک زیرساخت استراتژیک برای سلامت اقتصادی و اجتماعی شهرها در نظر گرفته شود. پیشنهاد می شود سیاست گذاران با اولویت دهی به اتصال شبکه های سبز، توزیع عادلانه خدمات اکولوژیک و استفاده از فناوری های پایش هوشمند، پارادایم حکمرانی شهری را از رویکرد سنتی به رویکردی اکولوژیک و چندکارکردی تغییر دهند.

کلیدواژه ها:

توسعه شهری ، فضاهای سبز ، خدمات اکوسیستمی ، تکه تکه شدن ، زیرساخت سبز ، راه حل های مبتنی بر طبیعت ، پایداری شهری