چارچوب حقوقی و عملیاتی رفع ساخت وسازهای غیرمجاز در اراضی کشاورزی حریم شهر (هماهنگی شهرداری و دادگستری)

پدیده ساخت وسازهای غیرمجاز در اراضی کشاورزی و باغات واقع در حریم شهرها، به عنوان یکی از چالش های بنیادین نظام حقوقی و مدیریت شهری ایران، طی دهه های اخیر ابعادی گسترده و نگران کننده یافته است. این مقاله با هدف تدوین یک چارچوب حقوقی و عملیاتی جامع، گام به گام و نظام مند برای رفع این گونه ساخت وسازها، با تاکید بر هماهنگی نهادی میان شهرداری و دادگستری، به رشته تحریر درآمده است. مسئله اصلی پژوهش، خلا وجود یک پروتکل اجرایی مدون و مورد اجماع میان نهادهای ذی ربط است که هرساله علاوه بر تخریب گسترده اراضی حاصلخیز و منابع طبیعی، به طرح دعاوی متعدد علیه شهرداری ها در دیوان عدالت اداری و محاکم قضایی منجر می شود. روش پژوهش، از نوع کیفی و مبتنی بر تحلیل محتوای اسناد قانونی، رویه های قضایی، بخشنامه های اداری و مصاحبه های نیمه ساختاریافته با کارشناسان اجرای احکام شهرداری های کلان شهرهای تهران، کرج، اصفهان، شیراز و مشهد بوده است. چارچوب پیشنهادی دربرگیرنده ده گام عملیاتی به هم پیوسته شامل: احراز رای قطعی و لازم الاجرا از مرجع صالح قضایی یا شبه قضایی، اخذ دستور اجرا از مقام قضایی ذی صلاح، بازدید میدانی مشترک با حضور نمایندگان تمامی نهادهای مرتبط، برگزاری جلسه توجیهی با مالک جهت جلب همکاری داوطلبانه، صدور اخطاریه نهایی، هماهنگی عملیاتی با نیروی انتظامی و یگان حفاظت از اراضی، اجرای عملیات رفع ساخت وساز با رعایت کامل موازین ایمنی و حقوق شهروندی، تهیه صورت جلسه دقیق و مستند، محاسبه هزینه های اجرا و وصول آن از مالک، و در نهایت بایگانی جامع پرونده می باشد. یافته های پژوهش نشان می دهد که کاربست این چارچوب، ضمن کاهش معنادار تنش های اجتماعی و پرونده های قضایی، به حفظ منابع طبیعی و اراضی کشاورزی برای نسل های آینده منجر خواهد شد.

کلیدواژه ها:

حریم شهر ، اراضی کشاورزی ، ساخت وساز غیرمجاز ، هماهنگی شهرداری و دادگستری