تبیین الزامات، چالش ها و راهکارهای طراحی برنامه درسی فراگیر برای دانش آموزان دوره ابتدایی مجید رفیعی لیسانس روانشناسی بالینی دانشگاه پیام نور سیرجان آموزگار ابتدایی اداره آموزش و پرورش شهرستان ازنا

طراحی برنامه درسی فراگیر در دوره ابتدایی به عنوان قاعده بنیادین عدالت آموزشی و توسعه پایدار فرآیندهای تربیتی، نیازمند بازنگری ساختاری در ارکان، محتوا و رویکردهای نظام آموزشی است. پژوهش حاضر با هدف تبیین جامع الزامات، چالش ها و راهکارهای طراحی برنامه درسی فراگیر برای دانش آموزان دوره ابتدایی در ایران بر اساس اسناد بالادستی و تحولات نوین جهانی تدوین شده است. این مقاله مروری با اتکا به روش توصیفی-تحلیلی و با بهره گیری از رویکرد بررسی نظام مند منابع کتابخانه ای، ادبیات پژوهش و یافته های علمی مرتبط را مورد واکاوی عمیق قرار می دهد. یافته های حاصل از تحلیل مبانی نظری و پیشینه های تجربی نشان می دهند که فرآیند برنامه ریزی درسی در ایران با چالش های عمده ای از جمله تمرکزگرایی مفرط، عدم انطباق با تنوع فرهنگی و بومی، محدودیت های زیرساختی در عصر دیجیتال و خلاءهای مهارتی و مصلحت های فطری مواجه است. تحلیل یافته ها در چندین بخش مجزا آشکار می سازد که الزامات طراحی مدل مطلوب فراگیر شامل استقرار برنامه های درسی فطرت محور، مهارت محور، توجه به جامعه عشایری و آموزش چندفرهنگی، و همچنین یکپارچه سازی سواد رسانه ای و آموزش های الکترونیکی است. علاوه بر این، ارتقای نظام تربیت معلم ابتدایی بر اساس الگوهای توسعه یافته بین المللی به عنوان پی رنگ اصلی تحول معرفی می شود. در نهایت، سناریوهای آینده پژوهانه نشان می دهند که عدول از رویکردهای سنتی و حرکت به سمت انعطاف پذیری برنامه درسی، کلید تحقق عدالت آموزشی است. بر این اساس، پیشنهاد می شود سیاست گذاران با تفویض اختیار به مناطق و بازطراحی کتاب های درسی، بسترهای لازم را برای آموزش فراگیر فراهم آورند.

کلیدواژه ها:

برنامه درسی فراگیر ، دوره ابتدایی ، تنوع فرهنگی ، عصر دیجیتال ، برنامه ریزی درسی فطرت محور.