واکاوی ابعاد بزه دیدگی زنان و تعلق مکانی در فضاهای شهری

تعلق مکانی به معنای وابستگی، دلبستگی و احساس تعلق توام با امنیت نسبت به یک مکان است. این وابستگی می تواند نسبت به خانه، محله، شهر یا سایر فضاهای شهری شکل گیرد و در ایجاد احساس امنیت، هویت، اعتماد اجتماعی و حضور فعال افراد، به ویژه زنان، نقش مهمی ایفا کند. زنان به عنوان بخشی اثرگذار از سرمایه اجتماعی جامعه، نقش مهمی در توسعه و پویایی حیات شهری دارند و هرگونه تهدید علیه امنیت و سلامت آنان می تواند پیامدهای گسترده ای برای جامعه به همراه داشته باشد. در این میان، بزه دیدگی زنان یکی از آسیب های اجتماعی مهم است که علاوه بر وارد ساختن خسارت های جسمی، روانی، اجتماعی و اقتصادی، بر کیفیت زندگی، احساس امنیت و نحوه بهره مندی آنان از فضاهای شهری تاثیرگذار است.بزه دیدگی زنان در فضاهای شهری از جمله موضوعات مهم و چالش برانگیز در حوزه جرم شناسی، جامعه شناسی شهری و مطالعات جنسیتی محسوب می شود. این پدیده می تواند زمینه کاهش حضور فعال زنان در عرصه های اجتماعی، محدود شدن مشارکت آنان در فضاهای عمومی و تضعیف احساس امنیت و تعلق نسبت به محیط های شهری را فراهم سازد. از این رو، بررسی ابعاد مختلف بزه دیدگی زنان و عوامل موثر بر آن، از جمله تعلق مکانی، از ضرورت های اساسی در برنامه ریزی شهری، سیاست گذاری اجتماعی و پیشگیری از جرم به شمار می رود.مقاله حاضر با هدف واکاوی ابعاد بزه دیدگی زنان و تعلق مکانی در فضاهای شهری، به بررسی رابطه میان این دو مفهوم پرداخته و در پی پاسخ به این پرسش است که تعلق مکانی چگونه می تواند بر میزان بزه دیدگی، احساس امنیت و آسیب پذیری زنان در محیط های شهری تاثیر بگذارد. روش تحقیق در این پژوهش توصیفی تحلیلی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه ای است و اطلاعات مورد نیاز از طریق بررسی کتب، مقالات علمی، پایان نامه ها و سایر منابع معتبر گردآوری شده است. همچنین با بهره گیری از مبانی نظری جرم شناسی، قربانی شناسی، مطالعات شهری و نظریه های مرتبط با تعلق مکانی، ابعاد مختلف بزه دیدگی زنان و عوامل موثر بر آن مورد تحلیل قرار گرفته است.یافته های پژوهش نشان می دهد که تعلق مکانی دارای کارکردی دوگانه در ارتباط با بزه دیدگی زنان است. از یک سو، وابستگی و حضور مستمر زنان در برخی محیط ها و فضاهای شهری می تواند در شرایطی خاص زمینه افزایش آسیب پذیری و بزه دیدگی آنان را فراهم آورد و از سوی دیگر، تقویت حس تعلق مکانی از طریق افزایش آشنایی با محیط، گسترش شبکه های اجتماعی، ارتقای نظارت اجتماعی و تقویت احساس امنیت، می تواند به کاهش فرصت های بزه دیدگی و افزایش حضور ایمن زنان در فضاهای شهری منجر شود. همچنین نتایج پژوهش نشان می دهد که عوامل کالبدی، اجتماعی، فرهنگی و مدیریتی شهر در شکل گیری رابطه میان تعلق مکانی و بزه دیدگی زنان نقش تعیین کننده ای دارند.بر این اساس، توجه به طراحی شهری جنسیت محور، ارتقای امنیت فضاهای عمومی، بهبود روشنایی و نظارت محیطی، تقویت حمایت های قانونی و اجتماعی از زنان، افزایش مشارکت آنان در فرآیندهای مدیریت شهری و تدوین نظام نامه های مرتبط با امنیت زنان در شهرداری ها، می تواند نقش موثری در کاهش بزه دیدگی زنان و تقویت احساس تعلق و امنیت آنان در فضاهای شهری ایفا کند. در نتیجه، ایجاد محیط های شهری ایمن و پاسخگو به نیازهای زنان، زمینه بهره مندی برابر آنان از فضاهای عمومی و تحقق عدالت فضایی و اجتماعی را فراهم خواهد ساخت.

کلیدواژه ها:

بزه دیدگی زنان ، تعلق مکانی ، فضای شهری ، امنیت شهری