مقایسه شیوه های بازنمایی تجربه عرفانی در معارف بهاء ولد و مقالات شمس تبریزی

مسئله بیان ناپذیری احوال و تجارب عرفانی و محدودیت های زبان در انتقال این تجارب، سبب شده است صوفیان و عارفان برای انتقال دریافت های عمیق و روحانی خود به شیوه های گوناگونی روی آورند و از ظرفیت های زبان مجازی و نمادین و ادراکات حسی بدین منظور بهره بگیرند. بهاء ولد و شمس تبریزی در دو اثر گفتاری خود هرکدام به شیوه هایی از این سطوح و ظرفیت های مختلف بهره گرفته اند. با توجه به ساختار مشابه و نزدیکی تاریخی این دو متن، در این جستار کوشش شده است تفاوت ها و شباهت های بازنمایی تجربه عرفانی در معارف و مقالات بررسی شود، با این هدف که به درک بهتری از ساختار این متون و محتوای تجارب پدیدآورانش دست یابیم و مخاطب آنان را نیز بهتر بشناسیم. بدین منظور در این پژوهش از روش توصیفی – تحلیلی و ابزار کتابخانه ای و برگه نویسی بهره گرفته شده و داده های متنی با توجه به اهداف و مبانی نظری پژوهش تحلیل و بررسی شده است. براساس یافته های این پژوهش بهاء ولد در معارف به شکل نشان دار و متمایزی از ادراکات حسی برای بیان تجارب مستقیم عرفانی بهره برده و هنجارگریزی او در این زمینه بسیار بارز است؛ درحالی که شمس تبریزی تجارب عرفانی خود را بیشتر با شیوه های گوناگون تمثیل و برخی کلان نمادهای مشترک با مثنوی منتقل کرده و به نسبت بهاء ولد به مخاطب عام و مریدان اطرافش توجه بیشتری داشته است.

کلیدواژه ها:

تجربه عرفانی ، زبان عرفانی ، معارف بهاء ولد ، مقالات ، شمس تبریزی