تعارض میان قواعد سازمان تجارت جهانی و تعهدات زیست محیطی کشورهای عضو

رابطه میان قواعد سازمان تجارت جهانی و تعهدات زیست محیطی دولت های عضو به یکی از مباحث بحث برانگیز در حقوق اقتصاد بین الملل معاصر تبدیل شده است. درحالی که سازمان تجارت جهانی هدف خود را ترویج تجارت آزاد، پیش بینی پذیر و غیر تبعیض آمیز می داند دولت ها هم زمان به مجموعه رو به گسترش توافقنامه های چندجانبه زیست محیطی متعهد هستند؛ توافقنامه هایی که گاه مستلزم وضع محدودیت های تجاری برای حفاظت از زیست بوم ها، تنوع زیستی و سلامت عمومی اند. این تعهد دوگانه اغلب موجب بروز تنش می شود به ویژه زمانی که مقررات زیست محیطی به عنوان پوششی برای محدودیت های تجاری تعبیر شوند یا هنگامی که نهادهای حل وفصل اختلافات سازمان تجارت جهانی ناگزیر از تفسیر قواعد تجاری در پرتو هنجارهای غیرتجاری زیست محیطی باشند. این مقاله ابعاد حقوقی، نهادی و تفسیری این تعارض را از طریق تحلیل نحوه مواجهه پانل ها و رکن استیناف سازمان تجارت جهانی با اختلافات مهم مرتبط با محیط زیست بررسی می کند. همچنین اصل هم پوشانی و هم افزایی متقابل را واکاوی کرده و ارزیابی می کند که آیا رویکرد تفسیری هماهنگ می تواند به کاهش چند پارگی هنجاری میان حقوق تجارت و حقوق محیط زیست کمک کند یا خیر. یافته ها نشان می دهد که اگرچه رویه قضایی سازمان تجارت جهانی به تدریج به سمت خوانشی محیط زیستی تر از قواعد تجاری حرکت کرده است اما شکاف های قابل توجهی همچنان باقی است به ویژه درباره چگونگی توجه به توافقنامه های چندجانبه زیست محیطی که همه اعضای سازمان تجارت جهانی طرف آن ها نیستند. درنهایت این مقاله بر ضرورت تقویت هماهنگی نهادی و تدوین رهنمودهای حقوقی شفاف تر تاکید می کند تا آزادسازی تجارت و حفاظت محیط زیست نه در تعارض بلکه در تقویت یکدیگر عمل کنند.

کلیدواژه ها:

قواعد سازمان تجارت جهانی ، تعهدات زیست محیطی ، هم افزایی متقابل ، توافقنامه های چندجانبه زیست محیطی ، تعارض تجارت و محیط زیست