جلوه های طبیعت در شعر کودک باتکیه بر اشعار مصطفی رحماندوست

ادبیات کودک، به عنوان یکی از شاخه های پویا و تاثیرگذار ادبیات معاصر، نقشی بی بدیل در شکل دهی به ذهنیت و عواطف کودکان ایفا می کند. در این میان، شعر کودک به دلیل آهنگین بودن، ایجاز و صمیمیت کلام، از ظرفیت بالایی برای ارتباط با مخاطب خردسال برخوردار است. یکی از مضامین پرتکرار و دیرپا در شعر کودک، طبیعت و عناصر آن است که هم به دلیل جذابیت ذاتی برای کودکان و هم به سبب کارکرد آموزشی و تربیتی، همواره موردتوجه شاعران این حوزه بوده است. مصطفی رحماندوست، از برجسته ترین و پرکارترین شاعران کودک ونوجوان ایران، در طول چند دهه فعالیت ادبی، مجموعه ای پربار از اشعاری را پدید آورده که در آنها طبیعت حضوری چشمگیر و چندوجهی دارد. پژوهش حاضر با روش توصیفی - تحلیلی و بر پایه مطالعه کتابخانه ای انجام شده است. بدین منظور، از میان مجموعه گسترده اشعار او، برخی از اشعار مرتبط با طبیعت استخراج، طبقه بندی و تحلیل شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که طبیعت در شعر رحماندوست در سه حوزه اصلی قابل دسته بندی است: نخست، طبیعت به عنوان مایه شادی و سرگرمی که در آن عناصری چون باران، برف، باد، دریا و پرندگان، دست مایه خلق لحظاتی شاد و بازی محور برای کودک می شوند؛ دوم، طبیعت به عنوان ابزار آموزش غیرمستقیم که از رهگذر آن، مفاهیمی چون رشد، نظم حاکم بر جهان، مهربانی با موجودات زنده و مسئولیت پذیری به کودک منتقل می گردد؛ و سوم، طبیعت به عنوان بستری برای پرورش تخیل و خلاقیت که در آن شاعر با جان بخشی به عناصر بی جان و خلق تصاویر فراواقعی، ذهن کودک را به پرواز درمی آورد.

کلیدواژه ها:

مصطفی رحماندوست ، شعر کودک ، طبیعت ، تخیل و خلاقیت