تقابل «مرگ مولف» و «بازگشت مولف» در نقد ادبی معاصر

مقاله حاضر به بررسی تقابل نظری «مرگ مولف» و «بازگشت مولف» در نقد ادبی معاصر می پردازد و می کوشد تحول جایگاه مولف را از ساختارگرایی تا رویکردهای متاخر تحلیل کند. مسئله اصلی پژوهش آن است که چگونه نظریه های پساساختارگرا، با نفی اقتدار مولف، معنا را به متن و خواننده واگذار کردند و سپس چگونه جریان های متاخر نقد ادبی بار دیگر ضرورت توجه به سوژگی و موقعیت تاریخی نویسنده را مطرح ساختند. این پژوهش با تکیه بر آرای رولان بارت، میشل فوکو، ژولیا کریستوا و شون برک، زمینه های فلسفی و معرفت شناختی این تحول را واکاوی می کند.روش پژوهش در این مقاله توصیفی تحلیلی و مبتنی بر مطالعه کتابخانه ای است. داده ها از متون اصلی نظریه پردازان نقد ادبی معاصر و نیز پژوهش های معتبر حوزه نظریه ادبی گردآوری شده و با رویکرد تطبیقی تحلیل شده اند. در این چارچوب، مقاله ضمن بررسی بنیان های زبان شناختی و پساساختارگرایانه نظریه «مرگ مولف»، کارکردهای جدید مفهوم مولف را در نقد فرهنگی، فمینیستی و پسااستعماری تحلیل می کند.یافته های پژوهش نشان می دهد که نظریه «مرگ مولف» بیش از آن که به حذف کامل نویسنده بینجامد، به بازتعریف جایگاه او در فرایند تولید معنا منتهی شده است. همچنین روشن می شود که نظریه های متاخر، بدون بازگشت به الگوی سنتی مولف مقتدر، نوعی «سوژگی موقعیت مند» را جایگزین کرده اند؛ سوژگی ای که در پیوند با تاریخ، ایدئولوژی و گفتمان معنا می یابد. ازاین رو، مولف نه منشا مطلق معنا، بلکه یکی از عناصر موثر در شبکه پیچیده متن، خواننده و زمینه فرهنگی تلقی می شود.نتیجه کلی پژوهش بیانگر آن است که تقابل «مرگ مولف» و «بازگشت مولف» در حقیقت بازتاب تحولات گسترده تر اندیشه مدرن درباره مفهوم سوژه، زبان و معناست. نظریه های معاصر ادبی، به جای حذف یا احیای مطلق مولف، به سوی درکی چندلایه و پویا از رابطه میان مولف، متن و خواننده حرکت کرده اند؛ درکی که امکان خوانش های متکثر را فراهم می سازد و هم زمان جایگاه تاریخی و فرهنگی نویسنده را نیز نادیده نمی گیرد.

کلیدواژه ها:

مرگ مولف ، بازگشت مولف ، نقد ادبی معاصر ، پساساختارگرایی ، کارکرد مولف