تحلیل نقش حمل ونقل دریایی در تحقق توسعه پایدار گردشگری ساحلی ایران: چالش ها و فرصت ها

گردشگری ساحلی و دریایی یکی از پویاترین اشکال گردشگری است و می تواند در ابعاد اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی بر توسعه مناطق ساحلی اثرگذار باشد. در این میان، حمل ونقل دریایی به عنوان زیرساختی کلیدی، نقشی تعیین کننده در تحقق توسعه پایدار گردشگری ساحلی دارد. ایران با برخورداری از سواحل گسترده در شمال و جنوب، ظرفیت های قابل توجهی در این حوزه دارد، اما بهره برداری موثر از آن با چالش های ساختاری و مدیریتی مواجه است. این پژوهش با هدف تحلیل نقش حمل ونقل دریایی در توسعه پایدار گردشگری ساحلی ایران و شناسایی چالش ها و فرصت های پیش رو انجام شد. پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت توصیفی-تحلیلی است و داده ها با رویکرد کیفی و مبتنی بر مطالعات اسنادی و کتابخانه ای گردآوری و با روش «تحلیل محتوای کیفی اسناد و متون» تحلیل شدند. بر اساس چارچوب مفهومی پژوهش، حمل ونقل دریایی به عنوان متغیر مستقل، توسعه گردشگری ساحلی به عنوان متغیر میانجی و توسعه پایدار (اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی) به عنوان پیامد نهایی در نظر گرفته شد. یافته ها نشان می دهد نقش حمل ونقل دریایی در سواحل جنوبی کشور ماهیتی پیشران دارد، در حالی که در سواحل شمالی بیشتر نقش مکمل ایفا می کند. همچنین چالش هایی مانند ضعف زیرساخت های گردشگری دریایی، ناهماهنگی نهادی، ملاحظات زیست محیطی و نارسایی سیاست گذاری، در کنار فرصت هایی نظیر تنوع جغرافیایی سواحل، ظرفیت بنادر و رشد تقاضای گردشگری تجربه محور شناسایی شد. در مجموع، نتایج بر ضرورت اتخاذ رویکردی منطقه محور و یکپارچه در سیاست گذاری حمل ونقل دریایی و گردشگری ساحلی، همراه با رعایت الزامات توسعه پایدار، تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

حمل ونقل دریایی ، گردشگری ساحلی ، گردشگری دریایی ، توسعه پایدار گردشگری ، سواحل ایران ، گردشگری