مسئولیت پذیری هوش مصنوعی در قبال حفاظت از داده های مبتنی بر ثبت اختراعات با رویکرد حقوق مالکیت فکری

گسترش کاربرد هوش مصنوعی در فرایندهای ثبت، تحلیل و مدیریت داده های مرتبط با اختراعات، چالش های نوینی را در حوزه حفاظت از داده ها و حقوق مالکیت فکری پدید آورده است. سامانه های هوشمند با دسترسی گسترده به داده های فنی، اسناد اظهارنامه ها و اطلاعات محرمانه مخترعان، نقشی دوگانه ایفا می کنند: از یک سو موجب تسریع نوآوری و افزایش کارآمدی نظام ثبت اختراعات می شوند و از سوی دیگر خطر نقض محرمانگی، افشای غیرمجاز داده ها و تضعیف حقوق انحصاری صاحبان اختراع را افزایش می دهند. این پژوهش با رویکردی تحلیلی–حقوقی، به بررسی مفهوم و حدود مسئولیت پذیری هوش مصنوعی در قبال حفاظت از داده های مبتنی بر ثبت اختراعات در چارچوب حقوق مالکیت فکری می پردازد. پرسش اصلی آن است که در صورت نقض داده های ثبت اختراع توسط سامانه های هوش مصنوعی، مسئولیت حقوقی متوجه چه اشخاص یا نهادهایی خواهد بود و چه سازوکارهای حقوقی برای جبران خسارت و پیشگیری قابل تصور است. یافته ها نشان می دهد که نظام های حقوقی موجود، با تکیه بر مسئولیت مدنی توسعه دهندگان، بهره برداران و دارندگان سامانه های هوش مصنوعی، هنوز پاسخ کامل و مستقلی برای مسئولیت مستقیم هوش مصنوعی ارائه نداده اند و نیازمند بازنگری مقررات مالکیت فکری و حمایت از داده ها هستند. در نهایت، پژوهش بر ضرورت تدوین قواعد خاص، شفاف سازی مسئولیت ها و تلفیق اصول حقوق مالکیت فکری با الزامات حکمرانی داده و اخلاق هوش مصنوعی تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

داده ، حقوق مالکیت فکری ، هوش مصنوعی ، اختراعات ، اطلاعات محرمانه.