شناسایی و اولویت بندی فرصت ها و چالش های هوش مصنوعی در حسابداری با روش دلفی و SWARA

گسترش فناوری های مبتنی بر هوش مصنوعی در سال های اخیر، تحولات بنیادینی را در حوزه های مختلف کسب وکار و به ویژه در حرفه حسابداری و حسابرسی رقم زده است. قابلیت های این فناوری در پردازش حجم عظیمی از داده ها، انجام تحلیل های پیش بینانه و خودکارسازی فرآیندهای مالی، زمینه را برای ارتقای کیفیت گزارشگری مالی، افزایش کارایی عملیاتی و توسعه خدمات نوین حرفه ای فراهم کرده است. با وجود این ظرفیت های تحول آفرین، استقرار موثر هوش مصنوعی در حوزه حسابداری با مجموعه ای از فرصت ها و چالش های فنی، سازمانی و نهادی همراه است که شناخت و اولویت بندی آن ها برای بهره برداری بهینه از این فناوری ضروری به نظر می رسد. از این رو، هدف پژوهش حاضر شناسایی و رتبه بندی فرصت ها و چالش های به کارگیری هوش مصنوعی در حسابداری است.این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت، توصیفی–اکتشافی است که با رویکرد آمیخته انجام شده است. در مرحله نخست، با بهره گیری از مرور ادبیات پژوهش و اجرای روش دلفی با مشارکت خبرگان حوزه حسابداری و فناوری اطلاعات، مهم ترین فرصت ها و چالش های مرتبط با به کارگیری هوش مصنوعی شناسایی شد. در مرحله بعد، به منظور تعیین میزان اهمیت و اولویت هر یک از عوامل شناسایی شده، از روش تصمیم گیری چندمعیاره SWARA استفاده گردید. جامعه آماری پژوهش را خبرگان دانشگاهی و حرفه ای آشنا با حوزه های حسابداری و فناوری های هوشمند تشکیل دادند که به صورت هدفمند انتخاب شدند.نتایج حاصل از تحلیل داده ها نشان داد که در میان فرصت های شناسایی شده، «آسان سازی فرآیندهای حسابداری»، «ارائه خدمات نو و مبتکرانه» و «سیو و ضبط گسترده اطلاعات» به ترتیب بیشترین اهمیت را دارند. این یافته ها نشان می دهد که هوش مصنوعی می تواند با ساده سازی فرآیندهای عملیاتی، توسعه خدمات تحلیلی و تقویت زیرساخت های داده محور، نقش مهمی در تحول حرفه حسابداری ایفا کند. از سوی دیگر، در میان چالش ها، «عدم برنامه ریزی و زیرساخت مناسب»، «دارایی و مخارج سرمایه ای بالا» و «عدم تکامل اولیه فناوری» به عنوان مهم ترین موانع استقرار این فناوری شناسایی شدند. این نتایج بیانگر آن است که چالش های اصلی توسعه هوش مصنوعی در حسابداری بیش از آنکه ماهیتی صرفا فنی داشته باشند، ریشه در محدودیت های زیرساختی، اقتصادی و سازمانی دارند.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، حرفه حسابداری ، روش دلفی ، روش SWARA ، تصمیم گیری چندمعیاره