مسئولیت مدنی خودروهای خودران (سطح ۴ و ۵) در حقوق ایران با مطالعه تطبیقی قانون جدید اتحادیه اروپا و آمریکا (بحث انتقال مسئولیت از راننده به سازنده)

ظهور خودروهای خودران سطح ۴ و ۵، مبانی سنتی مسئولیت مدنی مبتنی بر تقصیر راننده را در حقوق ایران با چالشی بنیادین مواجه کرده است، زیرا با حذف مداخله انسانی، امکان احراز تقصیر راننده منتفی شده و خلا قانونی در تعیین مسئول نهایی حادثه ایجاد می گردد. این پژوهش با هدف واکاوی چالش های حقوقی این فناوری در نظام مسئولیت مدنی ایران و شناسایی راهکارهای انتقال مسئولیت به سازنده بر اساس الگوهای نوین در اتحادیه اروپا و ایالات متحده انجام شده است. روش تحقیق در این مطالعه به صورت توصیفی-تحلیلی و با رویکرد تطبیقی میان قوانین ایران، دستورالعمل های جدید اتحادیه اروپا و رویه های قضایی آمریکا در حوزه مسئولیت محصول و هوش مصنوعی است. یافته های تحقیق نشان می دهد که در سطوح بالای خودرانی، مسئولیت از «تقصیر شخصی راننده» به «مسئولیت محض تولیدکننده» منتقل می شود و حقوق ایران نیازمند بازنگری در مفاهیم مباشرت و تسبیب، اصلاح قوانین بیمه اجباری و پذیرش ادله دیجیتال (جعبه سیاه) به عنوان مبنای کارشناسی تصادفات است؛ همچنین ضرورت ایجاد محاکم تخصصی و صندوق های تضمین برای پوشش مخاطرات ناشناخته هوش مصنوعی به عنوان یک راهکار عدالت محور در این گذار حقوقی به اثبات رسید.

کلیدواژه ها:

مسئولیت مدنی ، خودروهای خودران ، سطح ۴ و ۵ ، حقوق ، ایران ، قانون جدید ، اتحادیه اروپا ، آمریکا ، انتقال مسئولیت ، راننده ، سازنده