بررسی مدل های تبیینی «اختلالات اضطرابی»مبتنی بر نظریه های روانشناسی

اختلالات اضطرابی از شایع ترین اختلالات روانپزشکی هستند که هزینه های فردی و اجتماعی قابل توجهی تحمیل می کنند. باوجود پیشرفت های چشمگیر در حوزه روان شناسی بالینی، هنوز وحدت نظری درباره مدل تبیینی جامع این اختلالات وجود ندارد. پژوهش حاضر با هدف مرور نظام مند مدل های تبیینی اختلالات اضطرابی مبتنی بر نظریه های روانشناسی و با روش کتابخانه ای انجام شده است. در این راستا، پنج رویکرد اصلی شناسایی و بررسی شدند: مدل زیست روانشناختی که بر عوامل ژنتیکی، سیستم های نوروترانسمیتری (سروتونین، GABA و نوراپی نفرین) و مدارهای مغزی (آمیگدال و قشر پیشانی) تاکید دارد؛ مدل روان پویشی که اضطراب را حاصل تعارضات ناخودآگاه و مکانیسم های دفاعی ناکارآمد می داند؛ مدل رفتاری که بر نقش شرطی سازی کلاسیک و عاملی در شکل گیری و تداوم پاسخ های اضطرابی تمرکز دارد؛ مدل شناختی که سوگیری های توجه و تفسیر، باورهای ناکارآمد و ارزیابی فراشناختی را محور تبیین قرار می دهد؛ و مدل فراتشخیصی که بر مولفه های مشترک فراتشخیصی نظیر حساسیت اضطرابی و هیجان پذیری منفی تاکید می کند. یافته ها نشان می دهد هر یک از مدل ها باوجود داشتن نقاط قوت، به تنهایی قادر به تبیین کامل اختلالات اضطرابی نیستند و یک رویکرد یکپارچه نگر زیستی-روانی-اجتماعی می تواند فهم جامع تری از این اختلالات ارائه دهد. نتیجه گیری می شود که تلفیق مدل های شناختی و عصب شناختی در قالب مدل های فراتشخیصی، مسیر امیدوارکننده ای برای پژوهش های آتی و مداخلات بالینی موثرتر محسوب می شود.

کلیدواژه ها:

اختلالات اضطرابی ، مدل های تبیینی ، مدل شناختی-رفتاری ، مدل روان پویشی ، مدل زیست روانشناختی ، رویکرد فراتشخیصی