بررسی اهمیت افت تحصیلی به عنوان یکی از مشکلات مهم روان شناختی در محیط های آموزشی

بررسی ارتباط میان کمال گرایی، خودانتقادی، شفقت به خود و فرسودگی تحصیلی در دانش آموزان نشان می دهد که تجربه تحصیل برای بسیاری از نوجوانان تنها به سطح یادگیری رسمی محدود نمی ماند، بلکه به شدت با کیفیت تجربه درونی آنان از خود، توانایی ها، خطاها و انتظاراتشان پیوند خورده است. هنگامی که دانش آموز در فضایی رشد می کند که در آن موفقیت به صورت مطلق تعریف می شود و اشتباه به منزله ضعف شخصیتی تلقی می گردد، زمینه برای شکل گیری الگوهای ناسازگار روان شناختی فراهم می شود. در چنین شرایطی، کمال گرایی از حالت تلاش سالم برای پیشرفت خارج شده و به یک منبع مداوم فشار درونی تبدیل می شود. این فشار، اگر با نگرش سخت گیرانه نسبت به خود همراه گردد، می تواند به تدریج انرژی روانی دانش آموز را تحلیل ببرد و او را به سمت خستگی، بی انگیزگی و احساس ناتوانی در ادامه مسیر تحصیلی سوق دهد. از این رو، فرسودگی تحصیلی را باید نه صرفا یک واکنش به حجم درس و تکلیف، بلکه حاصل برهم کنش پیچیده میان ویژگی های شخصیتی، فرایندهای شناختی و شیوه تنظیم هیجان دانست.کمال گرایی به ویژه در شکل ناسازگارانه آن، می تواند یکی از مهم ترین پیشایندهای فرسودگی تحصیلی باشد. دانش آموزی که برای خود معیارهای بسیار بالا و گاه دست نیافتنی تعیین می کند، غالبا حتی در صورت موفقیت نیز احساس رضایت پایدار را تجربه نمی کند؛ زیرا همواره فاصله ای میان عملکرد واقعی و انتظار ذهنی او باقی می ماند. این فاصله ادراک شده، فشار روانی مداومی ایجاد می کند که به تدریج احساس خستگی هیجانی، بدبینی نسبت به درس و کاهش احساس کفایت را در پی دارد. هرچه این الگوی فکری انعطاف ناپذیرتر باشد، احتمال آنکه دانش آموز در برابر دشواری های طبیعی تحصیل آسیب پذیرتر شود، بیشتر خواهد بود. بنابراین، کمال گرایی را باید عاملی دانست که اگرچه ممکن است در ظاهر با پیشرفت طلبی همراه باشد، اما در سطح عمیق تر می تواند به تضعیف سلامت روانی و تحصیلی دانش آموز بینجامد.

کلیدواژه ها:

مدل ساختاری ، ارتباط ، کمال گرایی ، خودانتقادی ، شفقت ، فرسودگی تحصیلی ، دانش آموزان