سنتز سبز نانو ذرات فلزی با استفاده از عصاره های گیاهی و ارزیابی خواص فتو کاتالیستی و ضد میکروبی آنها

با توجه به خطرات زیست محیطی جدی ناشی از روش های متداول سنتز نانوذرات فلزی که مبتنی بر مواد شیمیایی سمی هستند و همچنین هزینه های بالای انرژی و تجهیزات پیچیده در روش های فیزیکی، رویکرد «سنتز سبز» به عنوان یک راهکار پایدار، اقتصادی و سازگار با محیط زیست مطرح شده است. در این پژوهش، نانوذرات نقره و نانوذرات اکسید روی با موفقیت و به صورت یک مرحله ای با استفاده از عصاره آبی برگ گیاه دارویی بومی ایران، یعنی آویشن ایرانی، سنتز شدند. در این فرآیند، ترکیبات فعال بیولوژیکی موجود در گیاه نقش دوگانه ای ایفا کردند؛ به طوری که هم به عنوان عامل کاهنده برای تبدیل یون های فلزی به حالت صفر اکسایش عمل نمودند و هم به عنوان عوامل پایدارکننده طبیعی از تجمع مجدد ذرات جلوگیری کردند. ویژگی های مورفولوژیکی و ساختاری نانوذرات تولید شده با استفاده از تکنیک های پیشرفته ای نظیر طیف سنجی جذبی فرابنفش-مرئی، میکروسکوپ الکترونی عبوری، میکروسکوپ الکترونی روبشی، پراش پرتو ایکس و طیف سنجی فوتوالکترون اشعه ایکس مورد بررسی دقیق قرار گرفت. نتایج حاصل از آنالیزها نشان داد که نانوذرات تشکیل شده دارای شکل تقریبا کروی هستند و میانگین اندازه ذرات نقره و اکسید روی به ترتیب برابر با پنجاه و پنج نانومتر و سیصد و پنجاه نانومتر برآورد شد. علاوه بر مشخصه یابی ساختاری، پایداری کلوئیدی نمونه ها در طول زمان نیز مورد ارزیابی قرار گرفت که نشان دهنده ثبات خوب سیستم بود. کارایی فتوکاتالیستی نانوذرات سنتز شده در تجزیه رنگ آلاینده صنعتی متیلن بنفش تحت تابش نور مرئی و فرابنفش آزمایش شد و نتایج حاکی از بازده حذف بیش از نود درصد در مدت زمان شصت دقیقه بود. همچنین، فعالیت ضد میکروبی نانوذرات علیه دو سویه مهم باکتریایی گرم مثبت و گرم منفی با استفاده از روش دیسک دیسک و تعیین حداقل غلظت بازدارنده ارزیابی گردید. یافته ها نشان داد که نانوذرات سنتز شده دارای فعالیت ضد میکروبی قوی هستند و این خاصیت احتمالا تحت تاثیر ترکیبات فنولی و آنتی اکسیدانی موجود در پوشش آلی سطح ذرات تقویت می شود.

کلیدواژه ها:

سنتز سبز ، نانوذرات نقره ، اکسید روی ، آویشن ایرانی ، فتوکاتالیست ، ضد میکروبی ، محیط زیست ، عصاره گیاهی.