راهبردهای اصلاحی برای بهبود مهارت های اجتماعی و کاهش طردشدگی در دانش آموزان کم توان

مهارت های اجتماعی یکی از مهم ترین عوامل موثر بر سازگاری فردی، تحصیلی و اجتماعی دانش آموزان کم توان ذهنی به شمار می آید. ضعف در برقراری ارتباط، ناتوانی در درک نشانه های اجتماعی، محدودیت در حل تعارض، مشکلات مربوط به خودکنترلی و دشواری در تعامل با همسالان، زمینه ساز طردشدگی اجتماعی این گروه از دانش آموزان می شود. طردشدگی اجتماعی نه تنها موجب کاهش عزت نفس، انگیزه تحصیلی و مشارکت اجتماعی می شود، بلکه احتمال بروز مشکلات هیجانی، رفتاری و انزوای اجتماعی را نیز افزایش می دهد. ازاین رو، شناسایی و اجرای راهبردهای اصلاحی موثر برای ارتقای مهارت های اجتماعی و کاهش طردشدگی، از مهم ترین اهداف نظام های آموزشی و مراکز آموزش استثنایی محسوب می شود. پژوهش حاضر با رویکرد مروری تحلیلی و با استفاده از منابع معتبر فارسی، به بررسی مهم ترین راهبردهای اصلاحی در زمینه آموزش مهارت های اجتماعی، مداخلات رفتاری، آموزش همسالان، همکاری خانواده و مدرسه، آموزش مهارت های ارتباطی، تقویت رفتارهای سازگارانه و ایجاد محیط های یادگیری حمایت کننده پرداخته است. یافته ها نشان می دهد اجرای برنامه های آموزشی ساختاریافته، استفاده از روش های تقویت مثبت، آموزش مبتنی بر بازی، یادگیری مشارکتی، آموزش خودنظم بخشی و مشارکت فعال والدین می تواند نقش موثری در افزایش تعاملات اجتماعی، کاهش رفتارهای ناسازگار، بهبود پذیرش اجتماعی و کاهش طردشدگی دانش آموزان کم توان داشته باشد. همچنین استمرار مداخلات، هماهنگی میان معلمان، خانواده ها و متخصصان و توجه به تفاوت های فردی دانش آموزان، اثربخشی این راهبردها را افزایش می دهد. در مجموع، ارتقای مهارت های اجتماعی از طریق برنامه های آموزشی هدفمند، زمینه رشد همه جانبه و مشارکت اجتماعی موفق تر دانش آموزان کم توان را فراهم می کند (سیف نراقی و نادری، ۱۳۹۷؛ تبریزی، ۱۳۹۶).

کلیدواژه ها:

مهارت های اجتماعی ، طردشدگی اجتماعی ، دانش آموزان کم توان ذهنی ، آموزش استثنایی ، راهبردهای اصلاحی ، رفتار سازگارانه.