تدوین الگوی توسعه مهارت های زندگی از طریق برنامه های تربیت بدنی مدرسه محور

تربیت بدنی مدرسه محور به عنوان یکی از موثرترین بسترهای آموزشی، ظرفیت بالایی برای توسعه مهارت های زندگی در دانش آموزان دارد، اما فقدان یک الگوی ساختاریافته و علمی برای تلفیق این دو حوزه، مانع بهره برداری کامل از این ظرفیت شده است. پژوهش حاضر با هدف تدوین الگوی توسعه مهارت های زندگی از طریق برنامه های تربیت بدنی مدرسه محور انجام شده است. این مطالعه با رویکرد مرور نظام مند و با جستجوی جامع در پایگاه های Scopus، Web of Science، PubMed، SID و Magiran در بازه زمانی ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۴ صورت گرفته است. داده ها با روش تحلیل محتوای کیفی و کدگذاری سه مرحله ای باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. یافته ها نشان داد مهارت های زندگی قابل توسعه در چهار زیرمجموعه اصلی شامل مهارت های فردی (خودآگاهی، خودتنظیمی، هدف گذاری)، مهارت های اجتماعی (همکاری، ارتباط موثر، همدلی)، مهارت های شناختی (حل مسئله، تصمیم گیری، تفکر نقاد) و مهارت های عاطفی (مدیریت هیجان، تاب آوری، اعتمادبه نفس) دسته بندی می شوند. الگوی نهایی بر اساس نظریه یادگیری اجتماعی بندورا و مدل مسئولیت پذیری فردی و اجتماعی هلیسون طراحی شده و چهار مولفه اصلی شامل محتوای هدفمند، روش تدریس تحولی مبتنی بر یادگیری مشارکتی، نقش تسهیل گری معلم به عنوان الگو و بازخورددهنده، و ارزیابی مستمر فرآیندی را در بر می گیرد. این الگو بر تعامل دوسویه بین فعالیت بدنی و رشد روان شناختی تاکید دارد و چارچوبی عملیاتی برای طراحی برنامه های درسی تربیت بدنی با رویکرد جامع نگر ارائه می دهد. نتایج این پژوهش می تواند برای معلمان تربیت بدنی، برنامه ریزان درسی و سیاست گذاران آموزشی در جهت بازطراحی برنامه های ورزشی مدرسه ای با هدف پرورش همزمان سلامت جسمانی و روان شناختی دانش آموزان مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

مهارت های زندگی ، تربیت بدنی مدرسه محور ، الگوی توسعه