معلمی در میانه علم و ایمان؛ روایتی بین رشته ای از آموزش مفاهیم پیچیده به ذهن های نوپا.

پژوهش حاضر با هدف تدوین و اعتباربخشی مدل مفهومی «پل زنی معلم در میانه علم و ایمان» و بررسی کاربست آن در بافتار آموزشی ایران انجام شد. این پژوهش با رویکردی کیفی و چندروشی در چهار فاز طراحی شد: مرور نظام مند ادبیات با استفاده از پروتکل پریزما، تحلیل مفهومی مولفه های مدل، مطالعه موردی کیفی با مشارکت ۱۳ معلم علوم دوره ابتدایی و متوسطه اول در مدارس تهران، و اعتبارسنجی مدل با روش دلفی در سه دور با مشارکت ۱۸ متخصص حوزه های آموزش علوم، فلسفه تعلیم و تربیت و مطالعات دینی. یافته های مرور نظام مند به شناسایی ۹۴ مقاله مرتبط و استخراج ۳۴۶ کد اولیه، ۵۲ کد محوری و ۱۲ مقوله اصلی انجامید. تحلیل مفهومی به تعریف عملیاتی پنج مولفه اصلی مدل منجر شد: دانش محتوایی، دانش تربیتی محتوایی، آگاهی معرفتی-دینی، شایستگی گفت وگویی و مهارت های آموزشی بین رشته ای. مطالعه موردی نشان داد که اگرچه اکثر معلمان به اهمیت تلفیق علم و ایمان اذعان دارند، اما در عمل با چالش هایی مانند نبود الگوهای عملی و کمبود شایستگی های لازم برای مدیریت گفت وگوهای کلاسی مواجه هستند. اعتبارسنجی دلفی نشان داد که متخصصان بالاترین میزان توافق را بر مولفه «آگاهی معرفتی-دینی» (۸/۹۶ درصد) داشتند که نقش محوری آن را به عنوان هسته مرکزی مدل تایید می کند. مدل نهایی با سه لایه ساختاری و روابط دوسویه میان مولفه ها ارائه شد که بر نقش جهت دهنده آگاهی معرفتی-دینی نسبت به سایر مولفه ها تاکید دارد. این مدل دلالت های عملی مهمی برای نظام آموزشی ایران، از جمله بازنگری در برنامه های درسی تربیت معلم، تدوین راهنماهای عملی برای معلمان شاغل، طراحی دوره های آموزش ضمن خدمت با رویکرد بازتاب گری، تولید منابع آموزشی تلفیقی و ارزشیابی شایستگی های معلمان دارد. پیشنهاد می شود پژوهش های آتی به بررسی تجربی مدل در بافتارهای مختلف آموزشی ایران و آزمون روابط علی میان مولفه های مدل و پیامدهای یادگیری بپردازند.

کلیدواژه ها:

علم و ایمان ، آموزش بین رشته ای ، دانش تربیتی محتوایی ، آگاهی معرفتی-دینی ، ذهن های نوپا