تاثیر به کارگیری آزمایشگاه های مجازی و شبیه سازهای تعاملی بر یادگیری فعال و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان در درس شیمی

پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر به کارگیری آزمایشگاه های مجازی و شبیه سازهای تعاملی بر یادگیری فعال و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان در درس شیمی تدوین شده است. در سال های اخیر، آموزش شیمی به دلیل ماهیت انتزاعی برخی مفاهیم، محدودیت امکانات آزمایشگاهی، ملاحظات ایمنی و کاهش فرصت های تجربه محور با چالش های جدی مواجه بوده است. در چنین شرایطی، بهره گیری از آزمایشگاه های مجازی و شبیه سازهای تعاملی، به ویژه در قالب رویکردهای یادگیری فعال، می تواند راهکاری کارآمد برای ارتقای درک مفهومی، افزایش مشارکت یادگیرندگان و بهبود عملکرد تحصیلی باشد. این مقاله با رویکردی تحلیلی-توصیفی و با اتکا بر یافته های پژوهش های پنج سال اخیر، نشان می دهد که فناوری های یادشده نه تنها موجب افزایش انگیزش و تعامل دانش آموزان می شوند، بلکه امکان مشاهده پدیده های میکروسکوپی، تکرار آزمایش ها، کاهش خطاهای پرهزینه و تمرین مهارت های فرایندی را نیز فراهم می سازند. نتایج مرور منابع بیانگر آن است که هنگامی که شبیه سازی ها در چارچوب روش های کاوشگری، پیش بینی-مشاهده-توضیح، یادگیری مبتنی بر مسئله و فعالیت های مشارکتی به کار گرفته شوند، اثرگذاری آن ها بر یادگیری فعال و پیشرفت تحصیلی به مراتب بیشتر است (Bazie et al., ۲۰۲۴; Ubaidillah et al., ۲۰۲۵). بر این اساس، استفاده هدفمند از آزمایشگاه های مجازی می تواند به عنوان مکملی جدی برای آزمایشگاه واقعی و نه جایگزینی کامل آن، در بهبود کیفیت آموزش شیمی مورد توجه قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

آزمایشگاه مجازی ، شبیه ساز تعاملی ، یادگیری فعال ، پیشرفت تحصیلی ، آموزش شیمی ، درک مفهومی ، آموزش مبتنی بر فناوری