ارزش وقت و مدیریت زمان در نهج البلاغه

زمان، یکی از ارزشمند ترین سرمایه های وجودی انسان است که متاسفانه به اندازه اهمیتش از جایگاه و منزلت واقعی برخوردار نیست. بسیاری از ناکامی های جبران ناپذیر زندگی فردی و اجتماعی، حاصل عدم استفاده مطلوب از این موهبت الهی است (موسوی، ۱۴۰۴). امیرالمومنین امام علی (ع) در نهج البلاغه با ترسیم زندگی گذشتگانی که عمر خود را به بطالت سپری کرده اند، سعی در القا ی این تفکر دارند که انسان باید برای زندگی خویش ارزش قائل شود و آن را در مسیر کمال و سعادت قرار دهد (طباطبایی مزرعه نو، ۱۳۹۱). مدیریت زمان در نهج البلاغه، فراتر از یک فن روزمره و مهارت مدیریتی، سرمایه ای الهی برای سعادت ابدی محسوب می شود. این مقاله با تحلیل سخنان گهربار امیرالمومنین (ع) نشان میدهد که زمان، گران بها ترین و گذرا ترین سرمایه انسان است که نیاز به برنامه ریزی دقیق و پرهیز از اتلاف دارد. مبانی این مدیریت بر محدودیت عمر، مسئولیت پذیری و هدفمندی آخرت محور استوار است (مختاری مازندرانی، ۱۳۹۰). در سطح عملی، اصولی چون شناسایی و استفاده از فرصت های تکرار نشدنی، اولویتبندی امور بر اساس ارزشهای الهی ، انسانی و محاسبه و نظارت مستمر بر نفس (مراقبه) الزام است. همچنین، تاکید بر خودشناسی واقع بینانه و هدف گذاری در چارچوب توان فردی، از ارکان برنامه ریزی موثر به شمار میرود (طباطبایی مزرعه نو، ۱۳۹۱). در مجموع، الگوی علوی، مدیریت زمان را بخشی از سیره زندگی منضبط و هدفمند دینی میداند که هم بهره وری دنیوی و هم کمال اخروی را تضمین مینماید. در نوشتار حاضر، به منظور بهره مندی از اندیشه ناب و زلال علوی، مبانی نظری مدیریت زمان شامل مباحثی از قبیل زمان شناسی، انسان شناسی، رابطه انسان و زمان در نهج البلاغه و مبانی عملی مدیریت زمان مورد بررسی قرار گرفته است.

کلیدواژه ها:

مدیریت زمان ، نهج البلاغه ، سرمایه الهی ، سعادت ابدی ، فرصت های تکرار نشدنی ، خودشناسی