بررسی صحت مهریه های خاص (فانتزی، غیر عقلانی، غیر عادی و زیاد) با تاکید بر فلسفه مهریه ازدیدگاه قرآن و سنت

مهریه به عنوان یکی از مهم ترین آثار مالی عقد نکاح در فقه اسلامی و حقوق ایران، جایگاه ویژه ای دارد و همواره مورد توجه فقها، حقوق دانان و قانون گذاران بوده است. اگرچه اصل تعیین مهریه بر پایه تراضی زوجین استوار است، اما در سال های اخیر تعیین مهریه های خاص، فانتزی، غیرمتعارف، غیرعقلانی و بسیار سنگین، پرسش های متعددی درباره مشروعیت، صحت و آثار حقوقی آن ایجاد کرده است. برخی از این مهریه ها دارای ارزش اقتصادی مشخص نیستند و برخی دیگر به دلیل نامقدور بودن تسلیم، ابهام یا مخالفت با فلسفه تشریع مهریه، محل اختلاف میان فقها و حقوق دانان قرار گرفته اند. هدف این پژوهش بررسی صحت انواع مهریه های خاص با تکیه بر آیات قرآن کریم، روایات معتبر، مبانی فقه امامیه و مقررات حقوق مدنی ایران است. پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه ای انجام شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که اگرچه اصل آزادی اراده در تعیین مهریه مورد پذیرش فقه و قانون است، اما این آزادی مطلق نبوده و رعایت شرایط صحت مورد مهر، از جمله مالیت داشتن، قابلیت تملک، قابلیت تسلیم، معلوم بودن و مشروع بودن آن ضروری است. همچنین بررسی آیات قرآن و روایات نشان می دهد که فلسفه مهریه بر تکریم زن، ایجاد مودت، استحکام خانواده و تسهیل ازدواج استوار است و تعیین مهریه های غیرعقلانی یا بسیار سنگین با این اهداف سازگاری کامل ندارد.

کلیدواژه ها:

مهریه ، فلسفه مهریه ، قرآن کریم ، سنت ، فقه امامیه ، مهریه فانتزی ، مهریه غیرمتعارف ، صحت مهریه.