چگونه توانستم بی انگیزگی و بی ثباتی دانش آموزان کلاسم را با ایجاد انگیزه و شوق فراگیری برطرف کنم؟

اقدام پژوهی حاضر با عنوان «چگونه توانستم بی انگیزگی و بی ثباتی دانش آموزان کلاسم را با ایجاد انگیزه و شوق فراگیری برطرف کنم؟» با هدف افزایش انگیزه تحصیلی، ایجاد شوق یادگیری و بهبود مشارکت آموزشی دانش آموزان کلاس دوازدهم رشته فتوگرافیک هنرستان مرحوم پروین مصلایی شهرستان قزوین در سال تحصیلی جاری انجام شد. جامعه پژوهش شامل ۲۳ دانش آموز این کلاس بود که بخش قابل توجهی از آنان به دلیل مشکلات خانوادگی، فشارهای روحی، نگرانی نسبت به آینده و کاهش اعتمادبه نفس، انگیزه کافی برای حضور فعال در کلاس و انجام فعالیت های آموزشی نداشتند. این وضعیت موجب کاهش مشارکت در مباحث کلاسی، افت کیفیت پروژه های عملی، بی ثباتی در انجام تکالیف و کاهش مسئولیت پذیری آنان شده بود. این پژوهش با رویکرد کیفی و بر اساس روش اقدام پژوهی اجرا شد. اطلاعات مورد نیاز از طریق مشاهده مستقیم کلاس، ثبت یادداشت های روزانه، گفت وگوهای فردی با دانش آموزان، مشورت با همکاران، ارتباط با اولیای دانش آموزان و بررسی عملکرد آموزشی آنان گردآوری و تحلیل شد. یافته ها نشان داد که ریشه اصلی مسئله، ضعف علمی دانش آموزان نیست، بلکه عوامل عاطفی، روان شناختی، خانوادگی و اجتماعی بیشترین نقش را در کاهش انگیزه و بی ثباتی آنان ایفا می کنند. بر همین اساس، مجموعه ای از راهکارهای آموزشی و انگیزشی طراحی و اجرا شد که مهم ترین آن ها شامل ایجاد فضای صمیمی و حمایتگر در کلاس، اختصاص بخشی از زمان هر جلسه به گفت وگو درباره موضوعات روز و آینده شغلی، استفاده از پروژه های عملی متناسب با رشته فتوگرافیک، تقویت فعالیت های گروهی، ارائه بازخوردهای مثبت، تشویق مستمر پیشرفت های کوچک، واگذاری مسئولیت به دانش آموزان، برقراری ارتباط فردی و همدلانه با آنان و تعامل مستمر با خانواده ها بود. اجرای این برنامه به صورت تدریجی و همراه با نظارت مستمر انجام گرفت و روند تغییرات دانش آموزان به طور منظم ثبت و ارزیابی شد. نتایج پژوهش نشان داد که اجرای این راهکارها موجب افزایش محسوس انگیزه یادگیری، مشارکت فعال در کلاس، مسئولیت پذیری، اعتمادبه نفس، کیفیت پروژه های عملی، تعامل سازنده با معلم و همکلاسی ها و ایجاد نگرش مثبت نسبت به یادگیری شد. همچنین فضای کلاس از محیطی کم تحرک و منفعل به محیطی پویا، صمیمی و یادگیرنده محور تبدیل گردید. این اقدام پژوهی نشان داد که توجه هم زمان به نیازهای آموزشی، عاطفی و روانی دانش آموزان و ایجاد ارتباطی مبتنی بر احترام، اعتماد و همدلی، نقش موثری در افزایش انگیزه، شوق فراگیری و ارتقای کیفیت یادگیری دانش آموزان دوره متوسطه دوم، به ویژه در هنرستان های فنی و حرفه ای، دارد.

کلیدواژه ها:

اقدام پژوهی ، انگیزه تحصیلی ، شوق فراگیری ، دانش آموزان هنرستان ، رشته فتوگرافیک ، مشارکت آموزشی