تحلیل قصه شهر سنگستان مهدی اخوان ثالث با رویکرد نقد فرمالیستی (با تکیه بر آشنایی زدایی و برجسته سازی)

فرمالیسم، اولین جریانی بود که به قابلیت های زبانی ادبیات، در خلق معناهای جدید تاکید کرد و خود متن ادبی را پایه و اساس پژوهش متون قرار داد. در این راستا، نیت مولف و پیشینه های تاریخی، فلسفی و ... از حوزه بررسی و نقد متون خارج می شوند. فرمالیست ها به آرایش اجزا و پیکره و صورت ظاهری اثر ادبی توجه داشتند. در دوران معاصر، بویژه پس از نیما، تلاش برای یافتن فضاهای تازه و ابتکار و نوآوری در قلمرو زبانی شعر، زیاد به چشم می خورد. شاعران معاصر به شیوه های تازه ای برای عدول از هنجار و یافتن فضاهای تازه در قلمرو ادبیات دست زده اند که در این میان، آشنایی زدایی های اخوان، تشخیص و برجستگی ویژه ای به شعرش بخشیده است. مهدی اخوان ثالث، از جمله شاعران پس از نیما است که با به کار گیری شیوه بیان خاص خود ، قابلیت های تازه ای را به محدوده زبان فارسی افزود. هدف از این پژوهش، بررسی سازه های شعر قصه شهر سنگستان اخوان ثالث بر اساس رویکرد فرمالیستی بر محوریت آشنایی زدایی و برجسته سازی است. طبق نتایج به عمل آمده، اخوان در گزینش و چینش واژه ها و القای هنری کلمات، با استفاده از عینیت های خارجی و آهنگ آنها، استفاده از ترکیبات و و صف ها در کنار کلمات کهن فارسی به فرم شعر، برجستگی بخصوصی بخشیده است. این مقاله، ابتدا به بررسی مفاهیم کلیدی فرمالیسم و تاریخچه آن و سپس به تحلیل اشعار اخوان با استمداد از نظریه فرمالیسم می پردازد.

کلیدواژه ها:

فرمالیسم