سرگذشت ممیز در دستور زبان و ممیزهای ادبی و بلاغی از گذشته تا امروز

ممیز یکی از عناصر تشکیل دهنده سازه های نحوی و از مقوله های دستوری و آرایه های ادبی است که نقشی ارتباطی و معنایی در زبان ایجاد کرده و از نظر ظاهری و معنایی بر بلاغت و زیبایی سخن افزوده است به سخن دیگرممیز در آغاز شعر فارسی و در سبک خراسانی بیشتر در ساخت نحوی و دستوری زبان و رابطه عدد و معدود خلاصه شده، اما به تدریج و به ویژه در سبک عراقی با بن مایه هایی از آرایه های ادبی ایهام و تناسب و اندیشه های عرفانی همراه با تخیل و احساس محتوایی ادبی و بلاغی پیدا کرده و در سبک هندی پیچیده و انتزاعی شده است افزون بر این گروه حرف تعرف در زبان فارسی به سبب تعدد و تنوع دارای ساختمانی پیچیده است و ممیز به عنوان یکی از عناصر موجود در گروه حرف تعریف تکواژی است که به همراه اسم می آید و مورد شمارش قرار می گیرد ممیز های عددی ابزاری برای طبقه بندی اسامی با اسم های قابل شمارش به کار می روند، اما تاکنون آنچنان که باید بررسی نشده و ناشناخته مانده است. برخی دستور نویسان از آن با عنوان وابسته های عددی، روشنگر، صفت شمارشی مرکب، ممیز و رابطه های کلی عددی یاد کرده اند. در این مقاله سعی شده ممیز از دیدگاه دستوری و بلاغی و تطور آن درگذشته تا امروز مورد بررسی قرارگیرد.

کلیدواژه ها:

زبان فارسی