گفتمان انتقادی در داستان آبشوران علی درویشیان براساس نظریه نورمن فرکلاف

چکیده نورمن فرکلاف از اندیشمندانی است که با هدف نقد جامعه سرمایه داری و شناسایی تغییر و تحولات فرهنگی و اجتماعی جامعه در متون ادبی بویژه ادبیات داستانی، نظریه گفتمان انتقادی را مطرح کرد. در چارچوب این گفتمان با تاکید بر وضعیت رابطه قدرت و ایدئولوژی در سه سطح توصیف، تفسیر و تبیین به بررسی متون پرداخت. در این مقاله داستان آبشوران از علی درویشیان، با روش کتابخانه ای و به صورت توصیفی تحلیلی، براساس نظریه فرکلاف بررسی شده است، درویشیان در این داستان وضعیت نابه سامان حاصل از فقر را در محله فقیرنشین آبشوران روایت کرده است. نتایج بررسی نشان می دهد: در سطح توصیف با کاربرد زبان ادبی و عاطفی، زبان عامیانه و بومی، طنز، کاربرد واژگان به صورت شمول معنایی، دش واژه و جمله های معلوم و خبری کوتاه، ایدئولوژی خود را بازگو کرده است. در سطح تفسیر، با ایجاد پیش فرض در موقعیت مشابه و بافت بینامتنی و طنز موقعیت، گفتمان طیف های مختلف قابل تفسیر است. در سطح تبیین، مهم ترین مساله پدیده فقر، خشونت، جهل، بی سوادی، دورغ و بزهکاری و تضییع حقوق کودکان است که در کنار آن بحران های عاطفی، تقابل فقر و سرمایه داری، مبارزه و تسلیم با فقر، دینداری و خرافه پرستی، فضای داستان را در وضعیت اندوه بار قرار داده است.

کلیدواژه ها:

گفتمان انتقادی