بررسی شخصیت حماسی جریره، با رویکرد نظریه بینامتنی‎نگری (با تاکید بر شاهنامه فردوسی، متون پیش از اسلام و متون عهد اسلامی)

چکیده درک هر داستانی، نیازمند شناخت منابع و پیش متن های آن است. شناخت و دریافت عمیق داستان های شاهنامه نیز بدون شناخت پیش متن ها و روابط بینامتنی میان داستان های شاهنامه و آن ها میسر نخواهد بود. پژوهش حاضر که مطابق با روش کیفی با رویکرد توصیفی تحلیلی حاصل شده، به بررسی داستان جریره در شاهنامه و روایات مرتبط با آن می پردازد. پژوهش بر این فرضیه استوار است که، در مراحل گذر شخصیت های اساطیری به عالم حماسه، الهه بزرگ آب و زمین و پری در عصر باستان بر اثر عواملی همچون جابه جایی اساطیر و کمرنگ شدن صبغه مینوی ویژگی های خود را از دست می دهند و به هیئت جریره در عالم حماسه در می آیند. در این بررسی ها که بنابر قراین و شواهد تاریخی صورت گرفته، تلاش شده است تا اثبات شود که این نقالان و گوسان های دربارها در دوره پارتیان اشکانی و کوشانیان بوده اند که در روزگار مقارن با عصر تدوین حماسه ها، در بازگویی مجدد صفات و کردارهای این شخصیت کهن اساطیری ارزش های مطلوب و مورد نظر جامعه مردسالار باستان و همچنین دیدگاه های رایج خوارمایه انگارانه ای را که درباره جایگاه زنان وجود داشته است، به روایت آن تحمیل کرده اند. ویژگی هایی مانند: کمرنگ بودن شخصیت وی در شاهنامه، زیبارویی، اعمال فوق بشری و عاشق پیشگی، خصلت باروری و در نهایت ناپدیدشدن او، این انگاره را سامان می بخشد.

کلیدواژه ها:

سیاوش