معنا شناسی واژه «مکر» در قرآن کریم

چکیده آنچه بعنوان مکر در اصطلاحات و محاورات زبان فارسی و به نام های حیله، نیرنگ، خیانت، کلک، کلاه شرعی، گول زدن و... متداول و رایج گشته با اصطلاح و کاربرد آن در لسان قرآن و ادبیات عرب کاملا متفاوت می باشد. چه آنکه در اصطلاح عربی مکر به معنای هر گونه تدبیر و چاره اندیشی است. و در واقع یک واژه محصور شده برای کاربرد در افعال مذموم و ناپسند نیست. چرا که مکر در کاربردهای قرآنی آن اولا بیشتر موارد درباره خداوند متعال مطرح شده و در ثانی در خصوص آن دو نوع کاربرد بکار گرفته شده است، که یکی عبارتست از مکر در افعال خیر و این همان است که از آن بعنوان مکر ممدوح و ستایش شده نام می بریم و دیگری مکر در افعال شر می باشد و این همان مکر مذموم و نکوهش شده می باشد که در قرآن کریم از آن تعبیر به مکر السیئ می شود. البته در قرآن واژگان دیگری نیز استعمال شده است که می تواند در تبیین واژه مکر تاثیرگذار باشد چرا که آن ها قریب المعنی با واژه مکر هستند. این مقاله با روش توصیفی - تحلیلی سعی دارد کیفیت استعمال واژه مکر در قرآن را مورد تحلیل قرار داده تا معانی کاربردی آن را تبیین نماید.

کلیدواژه ها:

خدعه