طراحی و ارزیابی مدل مدیریت دانش آموزش الکترونیکی برای نظام آموزش عالی ایران

هدف: این پژوهش با هدف شناسایی فرایندها و سازوکارهای مدیریت دانش آموزش الکترونیکی در نظام آموزش عالی ایران و ارزیابی و اعتبار سنجی مدل مفهومی آن انجام شده است.روش شناسی: این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، یک پژوهش پیمایشی است. ابعاد اولیه مدل بر پایه روش کیفی نظریه داده بنیاد (گراندد تئوری) و مصاحبه با خبرگان استخراج شد. در بخش کمی، جامعه آماری شامل ۳۸۰ نفر از کارشناسان و مدیران حوزه مدیریت دانش و آموزش الکترونیکی بود که به روش نمونه گیری تصادفی ساده انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها پرسش نامه بود که روایی و پایایی آن از طریق شاخص های بار عاملی، روایی هم گرا، آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی در نرم افزار اسمارت پی ال اس تایید شد. برای تجزیه و تحلیل داده ها و بررسی روابط مدل، از تکنیک مدل یابی معادلات ساختاری، آزمون تی تک نمونه ای و آزمون فریدمن استفاده شد.یافته ها: تحلیل معادلات ساختاری نشان داد که تمامی روابط بین متغیرها و مولفه ها در سطح اطمینان ۹۵ درصد معنادار است. مدل نهایی شامل ۷ فرایند اصلی (انتخاب، کسب، خلق، سازمان دهی، اشتراک، ارزیابی و ممیزی، و به کارگیری دانش) و ۲۱ سازوکار است. بر اساس آزمون فریدمن، بیشترین میزان تاثیر بر فرایندهای مدیریت دانش آموزش الکترونیکی به ترتیب متعلق به عامل های «خلق دانش» (رتبه ۴/۵۸)، «سازمان دهی دانش» (رتبه ۴/۵۴) و «کسب دانش» (رتبه ۴/۵۳) است. همچنین در میان سازوکارها، مولفه های تبادل دانش، هم جوشی و مصورسازی بیشترین رتبه اهمیت را کسب کردند.نتیجه گیری: استقرار مدیریت دانش در بستر آموزش الکترونیکی به دلیل ساختار دانش محور دانشگاه ها ابزاری استراتژیک برای کسب مزیت رقابتی است. نتایج پژوهش تایید کرد که چرخه حیات دانش در دانشگاه های آنلاین با تمرکز بر خلق اشتراکی، سازمان دهی محتوای دیجیتال و تبادل پویای دانش شکل می گیرد. مدل ارزیابی شده در این پژوهش می تواند به عنوان یک الگوی کاربردی به سیاست گذاران آموزش عالی کمک کند تا کیفیت، اثربخشی و بهره وری نظام های یادگیری مجازی را ارتقا بخشند.

کلیدواژه ها:

مدل مدیریت دانش در آموزش الکترونیکی ، فرایندهای مدیریت دانش ، خلق دانش ، اشتراک دانش ، انتخاب دانش ، سازمان دهی دانش به کارگیری و کاربست دانش ، کسب دانش ، ارزیابی و ممیزی دانش