کاربست نظریه انتقادی در حرفه تحول آفرین معماری؛ خوانشی انتقادی از معماری ابر خشت نادر خلیلی

معماری انتقادی با کاربست مفاهیم نظریه انتقادی مکتب فرانکفورت، به دنبال مرتبط ساختن تئوری و عمل انتقادی در معماری است. ازآنجاکه فهم ما از زندگی روزمره، نهادها، روابط اجتماعی، توزیع قدرت، ارزش های فرهنگی و ... تحت تاثیر محیط ساخته شده است و ازآنجاکه معماری در تقاطع بین قدرت، فرهنگ، روابط تولید و بازنمایی عمل می کند، بنابراین معماری انتقادی نسبت به عمل سیاسی خودآگاه است. بی عدالتی های اجتماعی نیروی محرکه معماری انتقادی است و تا زمانی که این بی عدالتی ها ادامه داشته باشند، معماری انتقادی قانونی ترین چارچوب برای معماری است و فراخوانها جهت منسوخ شدن معماری انتقادی، نادیده گرفتن شخصیت اجتماعی معماری را دنبال خواهد داشت. در این راستا پژوهش حاضر تلاشی جهت تبیین معماری انتقادی است و ذیل پارادایم رهاییبخشی و با تکیه بر منابع کتابخانه ای، به بررسی تعاریف و وجوه آن، انواع برداشت ها و انشعابات آن، نسبت آن با معماری مدرن و پست مدرن، امکان کاربست آن ورای نفی و در معنای مثبت و الزامات آن برای یک حرفه سازنده معماری میپردازد. در پایان با بررسی ملاحظات آن در رابطه با برخی آسیب های اجتماعی مرتبط با محیط ساخته شده در جامعه معاصر ایران، نتیجه-گیری میشود که مباحث معماری انتقادی علیرغم برخی تفاوت ها در بستر فرهنگی، در معماری ایران قابل طرح بوده و شایسته است نقدهای اجتماعی آن را در حرفه معماری و محتوای آموزش معماری به کاربست. به این منظور وجوه انتقادی در معماری نادر خلیلی به عنوان نمونه ای از یک عمل تحولآفرین در حرفه معماری بررسی می شود.

کلیدواژه ها:

نظریه انتقادی ، معماری انتقادی ، مسئولیت اجتماعی معماری ، حرفه انتقادی معماری ، نادر خلیلی