تبیین جایگاه و کارکرد ناوگان دریایی در دولت موحدون

دریا مهم ترین عامل شکل گیری قدرت دریایی و رکن اصلی قدرت دریایی، نیروی دریایی است که ابزار اصلی اعمال قدرت در دریاهاست. دست یابی به قدرت و سیادت دریایی می تواند در حفظ و امنیت مرزها و نیز بالا بردن توان اقتصادی و سیاسی یاری نماید. در منطقه غرب جهان اسلام و شمال آفریقا با وجود دریاها و راه­های آبی، ناوگان دریایی جایگاه بالایی داشته و دولت­هایی که در آن مناطق روی کار می­آمدند، برنامه­های ویژه­ای برای امنیت، تجارت و نبردهای دریایی داشته­اند. موحدون از جمله دولت­هایی بودند که موفق شدند در قرن ششم هجری، در مغرب و اندلس حاکمیت خود را بسط دهند. از جمله اجزای تشکیل دهنده ساختار قدرت نظامی و حاکمیت سرزمینی، ناوگان دریایی این دولت بوده است. عواملی چون وسعت منطقه مغرب، حضور در اندلس و ارتباط با سواحل، توجه به نیروی دریایی را ضروری می­کرد. موحدون از عمق کوه­های اطلس سر برآروده بودند، اما با توجه به شرایط جغرافیایی و مقتضیات موجود به دریانوردی و اهمیت نیروی دریایی پی بردند. این پژوهش با رویکردی توصیفی- تحلیلی به این پرسش پاسخ خواهد داد که ناوگان دریایی چه جایگاهی در ساختار سیاسی و نظامی دولت موحدون داشته است؟ همچنین با توجه به شرایط قرن ششم هجری، ناوگان دریایی چه کارکردی برای استقرار قدرت دولت موحدون ایفا کرد؟ با بررسی منابع چنین به نظر می­رسد که دولت موحدون با توجه به وجود راه­های دریایی و ارتباط با اندلس و مسیحیان، ناگزیر از ناوگان دریایی بودند، بر این اساس جهت تداوم قدرت و تعاملات خود، به ناوگان دریایی پرداختند.

کلیدواژه ها:

ناوگان دریایی ، موحدون ، مغرب اسلامی ، اندلس ، ساختار نظامی-سیاسی