نقش اصول هندسی در زیبایی شناسی شهری

بیان مسئله: شکل گیری ریخت شهرها همواره مبتنی بر به کارگیری هندسه بوده است؛ از اجزاء کالبدی خرد مانند معابر، میادین، فضاهای باز تا ترکیب کلان شهر، اصول و قواعد هندسی نقشی اساسی در نظم دهی و زیبایی شناسی فضاهای شهری دارند. با این وجود، نحوه تاثیرگذاری اصول هندسی مشخص مانند ایجاد محور و رعایت تناسبات بر درک زیبایی شهر به صورت نظام مند کمتر تبیین شده است.هدف: پژوهش حاضر با هدف تبیین ویژگی ها و تاثیرات برخی اصول هندسی کلیدی در زیبایی شناسی ساختار شهر انجام شده است.روش: این مطالعه از نوع نظری تحلیلی کیفی است که با اتکا بر مطالعات کتابخانه ای و تحلیل موردی انجام شده است. ابتدا مبانی نظری پیرامون نقش هندسه در معماری و شهرسازی مرور شده و سپس به عنوان نمونه، هندسه و تناسبات در طراحی میدان تاریخی نقش جهان اصفهان مورد تحلیل قرار گرفته است.یافته ها: نتایج نظری نشان می دهد اصول هندسی نظم دهنده ای چون محور، تقارن و تناسبات از دیرباز زیربنای ترکیب فضاهای معماری و شهری بوده و عامل ایجاد نظم بصری و هماهنگی قلمداد می شوند. تحلیل نمونه موردی حاکی از آن است که سازمان هندسی طرح میدان نقش جهان (شبکه بندی مبتنی بر اشکال منتظم نظیر چندضلعی های منتظم) سبب هم راستایی اجزای کالبدی اصلی با محورهای هندسی و تحقق تناسبات طلایی در ابعاد میدان شده است.نتیجه­ گیری: به کارگیری هوشمندانه اصول هندسی در ساختار شهر موجب ایجاد نظم، خوانایی و وحدت در عین تنوع شده و در نتیجه به ارتقای ادراک زیبایی فضاهای شهری می انجامد. این یافته ها بر ضرورت توجه طراحان شهری به هندسه به عنوان ابزار شکل دهنده زیباشناسی و کیفیت محیطی تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

واژگان کلیدی: هندسه شهری ، نظم بصری ، تناسبات هندسی ، کیفیت بصری ، ادراک زیبایی