تناوب های صرفی واجی در صورت های فعلی: نمونه موردی گویش گالشی اشکورات

پژوهش حاضر با هدف بررسی و تحلیل فرایندهای صرفی واجی در ساخت افعال گالشی اشکورات، در چارچوب واج شناسی زایشی قاعده بنیاد انجام شده است. برای نیل به این هدف، صد فعل گویش گالشی اشکورات از طریق مصاحبه میدانی با گویشوران بومی در بازه سنی ۴۵ تا ۸۷ سال گردآوری  و با استفاده از الفبای آوایی بین المللی آوانویسی و تقطیع تکواژی شدند. در تحلیل داده ها تمرکز اصلی بر بررسی تناوب های واجی در ستاک های حال و گذشته افعال و تعامل آن ها با تکواژهای گذشته ساز و پیشوندهای تصریفی بود. صورت زیربنایی هر تکواژ بر اساس شواهد درون پیکره ای تعیین گردید و قواعد واجی مرتبط با اشتقاق صورت های روبنایی استخراج شد. در مواردی که بیش از یک قاعده واجی در فرایند اشتقاق دخالت داشت، روابط ترتیبی میان قواعد یعنی تعامل های زمینه افزا، زمینه کاه، عکس زمینه افزا و عکس زمینه کاه مشخص گردید. تحلیل داده ها نشان داد که ستاک های فعلی در گویش اشکورات در هم نشینی با پسوندهای گذشته ساز و پیشوندهای تصریفی دچار تناوب های منظم واجی از جمله حذف، هماهنگی واکه ای و درج همخوان می شوند که از طریق قواعد واج شناسی زایشی قابل تبیین اند. برخی از تناوب ها در ستاک های فعلی ریشه در تحولات تاریخی زبان های ایرانی دارند، در حالی که برخی دیگر حاصل تعاملات همزمانی و بافت آوایی خاص این گویش اند. این پژوهش توانسته است با بهره گیری از رویکرد قاعده بنیاد واج شناسی زایشی تصویری دقیق از تعامل صرف و واج شناسی در ساخت افعال گویش گالشی اشکورات ارائه دهد و بر اهمیت تحلیل های درون پیکره ای و توجه به روابط تعاملی قواعد در فهم ساخت های زبانی تاکید نماید.

کلیدواژه ها:

گویش گالشی اشکورات ، فرایندهای صرفی واجی ، ستاک های فعلی ، پسوند گذشته ساز ، پیشوندهای تصریفی