حق بر دسترسی برابر به فناوری؛ بعد فراموش شده حقوق بشر در عصر دیجیتال

تحول فناوری های نوین در دهه های اخیر ساختار اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی جوامع را به کلی دگرگون ساخته است. در این میان، «حق بر دسترسی برابر به فناوری» به عنوان یکی از مولفه های بنیادین عدالت اجتماعی و حقوق بشر نوین، جایگاه ویژه ای یافته است. هرچند اسناد کلاسیک حقوق بشر مانند اعلامیه جهانی حقوق بشر (۱۹۴۸) و میثاق بین المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی (۱۹۶۶) به صراحت از این حق سخن نگفته اند، اما مفاهیمی همچون برابری، آموزش، آزادی بیان و حق بر توسعه، زمینه ساز شناسایی آن در قرن بیست ویکم شده اند. این مقاله با رویکرد تحلیلی نظری و بر پایه اسناد بین المللی، مفهوم و مبانی حقوقی «حق بر فناوری» را تبیین و جایگاه آن را به عنوان بعد فراموش شده حقوق بشر در عصر دیجیتال تحلیل می کند. یافته ها نشان می دهد که بدون تضمین دسترسی برابر به فناوری، تحقق سایر حقوق بنیادین نظیر آموزش، مشارکت سیاسی، اشتغال و عدالت اجتماعی ناممکن است. از این رو، شناسایی رسمی این حق در سطح ملی و بین المللی ضرورتی اجتناب ناپذیر برای تحقق عدالت فناورانه و صیانت از کرامت انسانی در عصر دیجیتال به شمار می رود.

کلیدواژه ها:

حقوق بشر دیجیتال ، عدالت فناورانه ، شکاف دیجیتال ، حق بر فناوری ، کرامت انسانی