تاثیر متغیرهای شهرسازی شهروندگرا بر هویت فضاهای عمومی؛ نمونه موردی: بافت تاریخی منطقه ۱۲ تهران

هویت فضاهای عمومی، به عنوان یکی از مولفه های کلیدی در ارتقاء کیفیت زندگی شهری و تقویت حس تعلق، نقشی اساسی در شکل دهی به معانی فضایی و تجربه زیسته شهروندان ایفا می کند. هدف این پژوهش، بررسی تاثیر شاخص های شهرسازی شهروندگرا بر هویت فضاهای عمومی در بافت تاریخی منطقه ۱۲ تهران است. روش تحقیق مبتنی بر مدل سازی معادلات ساختاری SEM) ) بوده و جامعه آماری شامل ۳۸۴ نفر از شهروندان و ۳۰ نفر از متخصصان و مسوولان حوزه شهری است. یافته ها نشان می دهد شاخص های «حکومتی-محلی» شهرسازی شهروندگرا (شامل پاسخ گویی و شفافیت، رهبری مشارکتی و خودگردانی محلی) و شاخص های «شهروندی» (نظیر مشارکت فعال، ارتقاء آگاهی شهروندی و دسترسی به اطلاعات) تاثیر معناداری بر ابعاد سه گانه هویت فضاهای عمومی (کالبدی-فضایی، اجتماعی-فرهنگی و ادراکی) در منطقه مورد مطالعه دارند. نتایج همچنین نشان می دهد شاخص های شهروندی، از دیدگاه هر دو گروه پاسخ دهنده، کمترین تاثیر را بر بعد کالبدی-فضایی هویت داشته اند. این مساله بیانگر آن است که درک و تجربه شهروندان از فضاهای عمومی، بیش از هر چیز متاثر از مولفه های اجتماعی، فرهنگی و ادراکی است. از سوی دیگر، شهروندان بیشترین تاکید را بر بعد ادراکی هویت (شامل مولفه هایی مانند خاطره انگیزی، ارزش ذهنی و حس تعلق) داشته اند، درحالی که از منظر مسوولان، بعد اجتماعی-فرهنگی (شامل امنیت، تعاملات اجتماعی، و رویدادهای فرهنگی-هنری) اهمیت بیشتری داشته است.

کلیدواژه ها:

شهرسازی شهروندگرا ، هویت فضاهای عمومی ، معادلات ساختاری ، منطقه ۱۲ تهران