نقدی بر پنداره «وداد القاضی» درباره جعلی بودن «عهدنامه مالک اشتر»و انتساب آن به «فاطمیان»

عهدنامه مالک اشتر، به عنوان یکی از متون منسوب به امیرالمومنین علی۷، اثری بنیادین در اندیشه سیاسی اسلام و  چارچوبی جامع برای حکمرانی اسلامی است. وداد القاضی، پژوهشگر معاصر، با استناد به شواهدی، اصالت انتساب این متن به امام علی۷ را به چالش کشیده و آن را ساخته دوره فاطمیان میداند. این ادعا، پایههای استناد به این متن کلیدی را متزلزل میسازد. پژوهش حاضر با روش تحلیلی - انتقادی و با تمرکز بر نقد مبانی و شواهد القاضی، در پی پاسخ به این پرسشهاست: استدلالهای القاضی بر انکار اصالت و انتساب فاطمی عهدنامه بر چه مبانیای استوار است؟ این استدلالها در ترازوی نقد تا چه میزان معتبر و قانعکننده هستند؟ یافتههای پژوهش نشان میدهد که مهمترین مستندات القاضی در مواجهه با قرائن مستحکم خلاف آن، از استواری لازم برخوردار نیستند؛ طرق معتبر و زودهنگام نجاشی و شیخ طوسی در قرن پنجم هجری، انتساب متن به امام علی۷ را پیش از دوره فاطمیان تایید میکند و هماهنگی عمیق محتوای عهدنامه با خطبهها و نامههای مسلم امام در نهج البلاغه و مصادر کهن، ادعای جعل در دوره متاخر را رد میکند. در نتیجه، ادعای جعل و انتساب فاطمی عهدنامه را فاقد پشتوانه علمی کافی ارزیابی میکند و بر اصالت این سند تاکید میورزد.

کلیدواژه ها:

عهدنامه مالک اشتر ، امیرالمومنین علیه السلام ، وداد القاضی ، انتساب متون ، نهج البلاغه