تعدیل بیان ژن های مرتبط با مسیر PI۳K/AKT/mTOR و القای آپوپتوز در سلول های سرطان پانکراس توسط زهر عقرب Hemiscorpius lepturus

سابقه و هدف: سرطان پانکراس یکی از تهاجمی ترین و کشنده ترین بدخیمی هاست که به واسطه مقاومت شدید به شیمی درمانی، همچنان با چشم انداز درمانی نامطلوب همراه است. در سال های اخیر، ترکیبات طبیعی از جمله پپتیدهای مشتق از زهر عقرب، توجه زیادی را به عنوان گزینه های نوین ضد سرطان به خود جلب کرده است. زهر عقرب Hemiscorpius lepturus که به عنوان یکی از قوی ترین زهرها در ایران شناخته می شود، حاوی مولکول های فعالی است که می توانند مسیرهای حیاتی بقا و تکثیر سلولی را هدف قرار دهند. این مطالعه با هدف، بررسی اثرات سیتوتوکسیک و آپوپتوتیک زهر این عقرب بر سلول های سرطان پانکراس و ارزیابی نقش آن در تعدیل مسیر سیگنالینگPI۳K/AKT/mTOR ، انجام پذیرفت. مواد و روش ها: در این مطالعه تجربی-آزمایشگاهی، سلول های سرطان پانکراس و فیبروبلاست با غلظت های زهر ۸۰، ۴۰، ۲۰، ۱۰ و ۵ میروگرم/میلی لیتر به مدت ۲۴، ۴۸ و ۷۲ ساعت تیمار و زنده مانی و سمیت سلولی سنجیده شد. در ادامه پس از تیمار سلول ها با غلظت IC۵۰ عصاره به مدت ۲۴ ساعت، میزان آپوپتوز با آزمون دی فنیل آمین ارزیابی شد. هم چنین برای تحلیل تغییرات مولکولی، بیان ژن های PI۳K، AKT، GSK۳β و mTOR با استفاده از (Real-time polymerase chain reaction) Real-Time PCR  اندازه گیری گردید. یافته ها: زهر H. lepturus به صورت وابسته به دوز و زمان موجب کاهش معنی دار زنده مانی سلول های پانکراسی و افزایش سمیت سلولی می شود. هم چنین میزان آپوپتوز در تمامی غلظت ها به طور قابل توجهی افزایش یافت. تحلیل مولکولی نیز کاهش چشمگیر بیان ژن های PI۳K، AKT، GSK۳β و mTOR را پس از ۲۴ ساعت تیمار تایید کرد که نشان دهنده مهار مسیر سیگنالینگ بقا است. استنتاج: زهر عقرب Hemiscorpius lepturus با القای آپوپتوز و مهار ژن های اصلی مسیر کلیدی PI۳K/AKT/mTOR، اثرات ضد سرطانی بارزی بر سلول های سرطان پانکراس دارد. این نتایج می تواند زمینه ساز شناسایی پپتیدهای فعال و توسعه عوامل درمانی نوین مبتنی بر منابع طبیعی برای کنترل سرطان پانکراس باشد.

کلیدواژه ها:

Pancreatic cancer ، scorpion venom ، Apoptosis ، Cytotoxicity ، سرطان پانکراس ، زهر عقرب ، آپوپتوز ، سمیت سلولی