نقش دندانپزشکی قانونی در کشف علمی جرایم (در پرتو رویکرد معاهدات بین المللی و ایران)

چکیده زمینه: دندان پزشکی قانونی به عنوان شاخه ای از علوم جنایی و پزشکی قانونی، نقش کلیدی در شناسایی هویت افراد، تعیین زمان و علت مرگ و کشف جرایم ایفا می کند. با توجه به ویژگی های منحصر به فرد دندان ها و مقاومت بالای آن ها در برابر عوامل محیطی، این حوزه یکی از معتبرترین ابزارهای شناسایی علمی در فرآیند عدالت کیفری محسوب می شود. هدف پژوهش حاضر بررسی ابعاد مختلف کارکردهای دندان پزشکی قانونی در کشف علمی جرایم و تحلیل جایگاه آن در نظام کیفری است. مقاله حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و ترکیبی و کیفی (تحلیل انتقادی و داده های تجربی) و بر پایه منابع کتابخانه ای و اسناد علمی انجام شده است. بررسی ها نشان داد که دندان پزشکی قانونی می تواند در حوزه های متعددی همچون شناسایی قربانیان حوادث جمعی، تطبیق سوابق دندانی با بقایای انسانی، تحلیل آثار گازگرفتگی در پرونده های جنایی و حتی تعیین سن تقریبی افراد به ویژه در کودکان و مجرمان ناشناس مورد استفاده قرار گیرد. همچنین، تجربیات بین المللی بیانگر آن است که به کارگیری روش های نوین تصویربرداری و نرم افزارهای آنالیز دندانی، دقت و سرعت شناسایی را به میزان قابل توجهی افزایش داده است. نتیجه گیری: دندان پزشکی قانونی نقشی تعیین کننده در کشف علمی جرایم و ارتقای دقت فرآیند دادرسی دارد. با این حال، در ایران این حوزه هنوز به طور کامل نهادینه نشده و نیازمند توسعه آموزش های تخصصی، تقویت زیرساخت های آزمایشگاهی و ارتقای همکاری میان دستگاه قضایی و مراکز علمی است. بهره گیری از تجارب کشورهای پیشرو می تواند مسیر گسترش و کاربردی سازی دندان پزشکی قانونی در نظام عدالت کیفری ایران را هموار سازد

کلیدواژه ها:

Forensic dentistry ، personal identification ، bite marks ، international treaties ، دندانپزشکی قانونی ، شناسایی هویت ، آثار گازگرفتگی ، معاهدات بین المللی.