ساختار سه گانه ی کیفیت فضای داخلی معماری درمانی: ابعاد فیزیولوژیک، پدیدارشناختی و اجتماعی-فرهنگی

در دهه های اخیر، هم زمان با افزایش پیچیدگی نظام های سلامت و تغییر نگرش نسبت به مفهوم درمان، نقش معماری در بهبود سلامت جسمی، روانی و اجتماعی بیماران بیش ازپیش موردتوجه قرار گرفته است. بااین حال، بخش عمده ای از فضاهای درمانی معاصر همچنان بر معیارهای فنی و عملکردی تمرکز دارند و ابعاد ادراکی، تجربه محور و اجتماعی فضا در آن ها به صورت پراکنده و غیر نظام مند مورد بررسی قرار می گیرد. این شکاف نظری، ضرورت بازاندیشی در چیستی کیفیت فضاهای داخلی معماری درمانی و سازوکارهای فضایی موثر بر تجربه درمان را آشکار می سازد. هدف این پژوهش ارائه یک چارچوب تبیینی چندبعدی برای تحلیل کیفیت فضای داخلی معماری درمانی است. روش پژوهش، کیفی و تفسیری است که از طریق کدگذاری مصاحبه های نیمه­ساختاریافته با متخصصین در مرحله اول مضامین مستخرج از ادبیات نظری، صورت بندی شده و در گام بعدی با تحلیل تطبیقی چهار نمونه شاخص در تجربه معماری درمانی طی قرن اخیر، کاربست آن آزموده شده است. یافته های پژوهش نشان می دهند که معماری درمانی زمانی بیشترین اثرگذاری را دارد که سه بعد فیزیولوژی، پدیدارشناسی و اجتماعی- فرهنگی، به صورت هم زمان و تعاملی، یکپارچه در فرایند طراحی فعال شوند. این چارچوب می تواند به عنوان ابزاری تحلیلی و طراحی، در ارزیابی و ارتقای کیفیت فضاهای داخلی درمانی، در بسترهای فرهنگی متنوع مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

اجتماعی- فرهنگی ، پدیدارشناسی ، فیزیولوژی ، کیفیت فضای داخلی ، معماری درمانی