تیپ شناسی قصه های عامیانه چهار محال وبختیاری بر اساس الگوی اولریش مارزلف و واکاوی بن مایه های فرهنگی

«تیپ قصه» الگوی کلی و چارچوب روایی یک داستان است که در فرهنگ های مختلف با تغییراتی جزئی تکرار می شود. «بن مایه» کوچک ترین واحد معنادار قصه محسوب می شود و شامل یک شیء، شخصیت، عمل یا موقعیت تکراری در روایت های مختلف است. اولریش مارزلف با تحلیل محتوای افسانه های عامیانه ایرانی، مفاهیم فرهنگی، اجتماعی و مذهبی نهفته در این روایت ها را شناسایی و طبقه بندی کرده است. هدف از این جستار، طبقه بندی ۱۰۰ قصه از چهارمحال و بختیاری براساس تیپ شناسی مارزلف، شناسایی بن مایه های تکرارشونده و شاخص در این افسانه ها با رویکردی توصیفی تحلیلی است. نتایج مطالعه نشان می دهد که افسانه های چهار محال وبختیاری از الگوها و قالب های مشخصی پیروی می کنند که به خوبی با الگوی مارزلف انطباق دارند و بن مایه های متنوعی از دسته بندی مارزلف در قصه های این منطقه قابل مشاهده است، همچنین پژوهش از این چهارچوب به عنوان نقشه راهی برای کاوش در لایه های پنهان فرهنگ منطقه استفاده کرده است و به بررسی و تحلیل سه بن مایه سحر و جادو و حیوانات و کوچ و سفر در قصه ها پرداخته شده است.

کلیدواژه ها:

افسانه های چهارمحال و بختیاری ، تیپ شناسی ، اولریش مارزلف ، طبقه بندی ، بن مایه