بانگی؛ سوگ آوازهای کرمانجی (معرفی ساختار و محتوای یک گونه سوگ سروده بومی)

فرهنگ و ادبیات عامه نشان گر آیین و رسومات کهن است. از آنجایی که هویت و تاریخ هر ملتی مهم است، با شناخت و بررسی آیین های کهن اقوام ایرانی که شاخه هایی از آن در قومیت های مختلف ازجمله قوم کرمانج نمود یافته است، به هویت کهن و زیبایی های فرهنگمان پی می بریم. یکی از آیین ها و رسومی که در میان قوم کرمانج خراسان شمالی وجود دارد خواندن سوگ سروده ای به نام «بانگی» است که بانوان کرمانج به صورت بداهه آن را می سرایند. وزن این بانگی ها آزاد، سیلابی و هجایی است و از لحاظ آرایه های ادبی دارای بسامد بالای استعاره، تشبیه، تشخیص، مجاز و کنایه است. مخاطب محوری و عینیت گرایی شاخصه اصلی این سروده هاست. در پژوهش حاضر با هدف شناسایی سوگ آوازهای کرمانجی و معرفی ساختار و محتوای این گونه از ادب عامه قوم کرمانج، به روش میدانی (مصاحبه با بانگی سرایان) و با استناد به منابع کتابخانه ای حدود چهل بانگی مورد بررسی قرار گرفته است. حاصل این پژوهش نشان می دهد سوگ سروده بانگی، گونه ادبی عامه است که بانوان قوم کرمانج هنگام فوت عزیزانشان با توجه به ویژگی های فرد متوفی می سرایند و می خوانند. این سوگ سروده ها دارای معانی بسیار شگرفی هستند و حامل بسیاری از سنت های قوم کرمانج، مانند خاک بر سر ریختن، گیس بریدن، حنا گذاشتن هنگام دفن شخص مجرد و شانه نزدن موهاست. براساس نتایج این جستار در بحث لایه های معنایی، بانگی دربردارنده هم دلی، هم یاری و نوع دوستی بوده و هدف بانگی خوان ها از سرودن و خواندن آن، تقسیم کردن غم و اندوه بین خودشان و صاحبان عزا بوده است.

کلیدواژه ها:

فرهنگ عامه ، سوگ ، سوگ سروده ، بانگی ، قوم کرمانج