پایداری مالی و واکنش سیاست مالی به تکانه های ساختاری بازار نفت: شواهدی از اقتصاد ایران

هدف اصلی این پژوهش، بررسی پایداری مالی دولت در اقتصاد ایران و تحلیل نحوه واکنش سیاست مالی به تکانه های ساختاری بازار جهانی نفت در بازه زمانی (۱۹۸۰–۲۰۲۲) است. این مطالعه تلاش می کند تا تاثیر انواع شوک های قیمت نفت بر تابع واکنش سیاست مالی و نسبت تراز اولیه بودجه و بدهی به تولید ناخالص داخلی را مورد ارزیابی قرار دهد. برای دستیابی به این هدف، ابتدا با استفاده از مدل خودرگرسیونی برداری ساختاری  و بر اساس روش کیلیان(۲۰۰۹)، تکانه های قیمت نفت به سه دسته مجزا شامل تکانه عرضه نفت، تکانه تقاضای کل جهانی و تکانه تقاضای خاص نفت تفکیک می شوند. سپس این تکانه ها به مدل تابع واکنش سیاست مالی افزوده شده و اثر آن ها بر ضرایب پایداری مالی سنجیده می شود و در نهایت از طریق توابع عکس العمل آنی تحلیل می گردد. یافته های تحقیق نشان می دهد که رابطه ای غیرخطی بین بدهی دولت و تراز اولیه وجود دارد؛ به گونه ای که در سطوح پایین بدهی، دولت با افزایش درآمد یا کاهش هزینه ها، تراز اولیه را بهبود می دهد، اما در سطوح بالاتر، این واکنش تضعیف شده و منجر به کاهش تراز اولیه می شود. همچنین، سیاست گذار مالی در ایران در تحلیل های اولیه به منشا تغییرات قیمت نفت واکنش معناداری نشان نمی دهد، اما نتایج توابع عکس العمل آنی بیانگر تفاوت اثرگذاری هر نوع تکانه بر شاخص های مالی است. در مجموع، نتایج پژوهش تاکید دارد که سیاست مالی در ایران نفت محور است و تدوین سیاست های پایدار مالی مستلزم درک دقیق از منشا و نوع تکانه های نفتی است.

کلیدواژه ها:

Oil Shocks ، Primary Budget Balance ، Public Debt ، Fiscal Sustainability ، Oil Prices. ، تکانه های قیمت نفت ، تراز اولیه بودجه ، بدهی عمومی ، پایداری مالی