مرور نظام مند پیوند اعتیاد به اینترنت و استرس شغلی: تحلیل ریشه های شناختی-عاطفی و پیامدهای سازمانی با رویکرد تحلیل مضمون

اعتیاد به اینترنت به عنوان پدیده ای نوظهور و چالش برانگیز در عصر دیجیتال، پیامدهای گسترده ای بر سلامت روان و عملکرد شغلی کارکنان دارد. هدف پژوهش حاضر، تبیین پیوند اعتیاد به اینترنت و استرس شغلی با تحلیل ریشه های شناختی-عاطفی و پیامدهای سازمانی با استفاده از رویکرد تحلیل مضمون بود. این پژوهش با رویکرد مروری–تحلیلی و براساس الگوی پریسما انجام شد. جامعه آماری شامل تمامی مقالات فارسی منتشر شده تا سال ۱۴۰۵ بود که پس از غربالگری و ارزیابی کیفیت، ۱۹ مقاله واجد شرایط برای تحلیل نهایی انتخاب شدند. جستجو در پایگاه های SID، Magiran، ensani و Noormags با کلیدواژه های «اعتیاد به اینترنت»، «استرس شغلی»، «تنظیم هیجان» و «فرسودگی شغلی» انجام شد که منجر به شناسایی ۶۶۰ مدرک اولیه شد. داده ها با استفاده از روش تحلیل مضمون براون و کلارک در شش مرحله کدگذاری و تفسیر شدند. یافته ها در قالب سه مضمون اصلی سازماندهی شدند: ریشه های شناختی-عاطفی و شخصیتی (شامل نارسایی در نظم جویی هیجان و آسیب پذیری های شخصیتی)، مکانیسم های میانجی و تنظیمی (مانند هیجان خواهی و احساس تنهایی) و پیامدهای سازمانی و بین فردی (فرسودگی شغلی و فروپاشی روابط زناشویی). نتایج نشان داد که اغلب مطالعات بررسی شده نشان داده اند که اعتیاد به اینترنت می تواند به عنوان یک مکانیسم فرار-منفی عمل کند و راهبرد مقابله ای ناسازگار در برابر استرس شغلی است که ریشه در نارسایی های شناختی-هیجانی دارد و از طریق تعارض کار-خانواده، سلامت روان و کارکرد سازمانی را تهدید می کند. بنابراین، طراحی مداخلات سازمانی مبتنی بر توانمندسازی شناختی-هیجانی و تقویت منابع مقاومت فردی برای مقابله با این پدیده ضروری است.

کلیدواژه ها:

اعتیاد به اینترنت ، استرس شغلی ، پیامدهای سازمانی ، ریشه های شناختی-عاطفی ، مرور نظام مند.