ارتقاء مشارکت اجتماعی کودکان مبتلا به اوتیسم در محیط های آموزشی از طریق بهبود توانمندی مسیریابی

کودکان دارای اختلال طیف اوتیسم اغلب در مشارکت اجتماعی با چالش های جدی مواجه اند و محیط های آموزشی می توانند در کاهش یا تشدید این چالش ها نقش بسزایی داشته باشند. در میان مولفه های محیطی، مسیریابی به عنوان عنصری کلیدی در درک، جهت یابی و احساس امنیت کودک، نقشی اساسی در تعاملات اجتماعی ایفا می کند. این پژوهش، با هدف واکاوی نقش توانمندی مسیریابی در فضاهای آموزشی بر مشارکت اجتماعی کودکان طیف اوتیسم و شناسایی شاخص های مسیریابی موثر بر افزایش مشارکت این کودکان، به صورت توصیفی–تحلیلی و با رویکرد ترکیبی انجام شده است. برای شناسایی مولفه های موثر بر مسیریابی، مصاحبه های نیمه ساختاریافته ای با ۲۲ متخصص صورت گرفت و داده ها با استفاده از رویکرد نظریه زمینه ای در نرم افزارMaxQDA ۲۰۲۰ تحلیل شدند که مبنای طراحی پرسشنامه مقایسه زوجی مرحله کمی قرار گرفت. در مرحله کمی، به منظور اولویت بندی مولفه ها، از تکنیک فرآیند تحلیل شبکه ای (ANP) و داده ها پس از محاسبه میانگین هندسی در نرم افزار Super Decisions تحلیل شدند. یافته ها نشان می دهد که، «ساختار بصری واضح» با وزن (۰.۱۱۸) و «پیکره بندی مناسب فضا» (۰.۱۱۵) بالاترین اهمیت را داشتند، در حالی که «نشانه گذاری» (۰.۰۳۰)، «نورپردازی» (۰.۰۴۴) و «مقیاس و نسبت ابعاد» (۰.۰۲۴) در رتبه های پایین تر به عنوان عوامل مکمل قرار گرفته اند. نتایج تحلیل ترکیبی نشان داد مسیریابی به عنوان سازوکاری ادراکی-روانی، نقشی کلیدی در شکل گیری تعاملات اجتماعی ایفا می کند و هم سویی دیدگاه معماران و روان شناسان نیز در اهمیت مولفه هایی چون ساختار بصری و پیکره بندی فضا است، که از طریق افزایش امنیت روانی، کاهش اضطراب و ارتقای استقلال فردی، به صورت مستقیم و غیرمستقیم مشارکت اجتماعی را تسهیل می کنند.

کلیدواژه ها:

توانمندی مسیریابی ، کودکان اوتیسم ، مشارکت اجتماعی ، محیط آموزشی ، ANP