ژئوپلیتیک توسعه شهری و چالش های پایداری محیط زیست در کلان شهر تهران

این پژوهش به تحلیل پیامدهای زیست محیطی توسعه شهری تهران در بازه ۱۳۹۳ تا ۱۴۰۳ پرداخته است. با استفاده از داده های ثانویه و تحلیل روند، نشان داده شد که الگوی توسعه از افقی به عمودی تغییر کرده است: تعداد پروانه های ساختمانی ۴۲٪ کاهش یافت، اما سهم ساختمان های بلندمرتبه ۳۳٪ افزایش یافت (۶۴٪). کیفیت هوا اندکی بهبود داشته (افزایش روزهای پاک به ۱۷ روز)، ولی غلظت PM۲.۵ همچنان ۳ تا ۴.۵ برابر استاندارد جهانی است. سرانه فضای سبز به ۶.۸ مترمربع رسید، اما اختلاف ۲۶ برابری بین مناطق نشان دهنده نابرابری شدید است. مصرف سرانه آب ۹٪ افزایش یافت (۲۵۰ لیتر در روز، دو برابر میانگین جهانی) و دما ۵٪ افزایش نشان داد. همبستگی مثبت قوی بین تراکم جمعیت و مصرف آب (۰.۷۱) و همبستگی منفی قوی بین تراکم ساختمانی و سرانه فضای سبز (۰.۶۷-) تاییدکننده رابطه تراکم با تخریب محیط زیست است. نتیجه گیری: توسعه شهری تهران با متراکم سازی، نابرابری فضایی و بحران های زیست محیطی همراه بوده است. توصیه می شود طرح های توسعه بازنگری، خدمات محیط زیستی عادلانه توزیع، منابع آب مدیریت و فضای سبز در مناطق کم برخوردار افزایش یابد.

کلیدواژه ها:

توسعه شهری ، پیامدهای زیست محیطی ، کیفیت هوا ، نابرابری فضایی ، کلان شهر تهران