الگوی پراکنش فضایی تنوع ژنتیکی در جمعیت قوچ و میش لارستان منطقه کوه هوا–تنگ خور (استان فارس): رهیافتی نوین برای برنامه ریزی منطقه ای حفاظت از زیستگاه ها

این مطالعه با هدف ارزیابی تنوع ژنتیکی و ساختار جمعیت گونه قوچ و میش لارستان (Ovis orientalis laristanica) در منطقه شکار ممنوع کوه هوا–تنگ خور با وسعت ۸۶٬۷۵۲ هکتار در جنوب شرقی استان فارس انجام پذیرفت. نمونه برداری در پاییز ۱۴۰۴ از سه زیر منطقه کوه هوا، شانول و تابناک صورت گرفت که شامل ۱۵ نمونه سرگین و ۲ نمونه بافت بود. استخراج DNA با کیت های بیونیر و تکثیر ژن میتوکندریایی سیتوکروم b با استفاده از سه جفت پرایمر انجام شد. اگرچه نمونه های سرگین به دلیل تخریب محیطی کیفیت پایین تری داشتند، اما با استفاده از پرایمرهای کمکی، موفقیت تکثیر افزایش یافت. در مجموع، از ۴۰ نمونه مورد بررسی، ۳۶ توالی باکیفیت (۹۰ درصد) برای تحلیل های نهایی انتخاب شدند که بالاترین نرخ موفقیت در منطقه تابناک (۹۴.۱ درصد) و پایین ترین آن در منطقه شانول (۸۴.۶ درصد) مشاهده گردید. تجزیه و تحلیل توالی ها نشان داد که ترکیب بازها در تمام جمعیت ها دارای محتوای بالای A و T است و الگوی جهش ها عمدتا از نوع انتقالی (Transition) بود که نشان دهنده ثبات تکاملی ژن سیتوکروم b است. نتایج فیلوژنتیکی و ماتریس فواصل ژنتیکی تمایز قابل توجهی را بین جمعیت ها آشکار ساخت. جمعیت منطقه کوه هوا با فاصله ژنتیکی حدود ۰.۰۴۵ نسبت به سایر مناطق، در شاخه قوچ ارمنی (Ovis orientalis gmelini) قرار گرفت. در مقابل، جمعیت های شانول و تابناک با فاصله ژنتیکی بسیار نزدیک (۰.۰۰۹) در شاخه قوچ اوریال (Ovis vignei) دسته بندی شدند.

کلیدواژه ها:

تنوع ژنتیکی ، قوچ و میش لارستان ، سیتوکروم b ، فیلوژنی ، کوه هوا - تنگ خور