تحلیل مفهومی اجتماع به عنوان واحد بنیادین تولید فضای جغرافیایی

پژوهش حاضر با رویکردی نظری و مفهومی، بر آن است تا جایگاه اجتماع را به عنوان واحد بنیادین در فرایند تولید فضای جغرافیایی بازخوانی کند. برخلاف تلقی های کلاسیک که فضا را عمدتا محصول سیاست گذاری های رسمی و اراده قدرت های نهادی می دانند، این تحقیق با تاکید بر تجربه زیسته و کنشگری اجتماع، تبیینی بدیل از تولید فضا ارائه می دهد. در این چارچوب، فضا نه فقط بستر عینی برای کنش، بلکه خود به مثابه پیامد روابط اجتماعی، معنا، حافظه و روایت جمعی تلقی می شود. روش تحقیق، کیفی و مبتنی بر تحلیل مفهومی با اتکای بر منابع نظری در جغرافیای سیاسی، جامعه شناسی فضا و فلسفه مکان است. یافته های تحقیق در چهار محور مفهومی مستقل صورت بندی شده اند: نخست، اجتماع به مثابه بستر هویت ساز فضا که در آن، پیوندهای درونی، حافظه فرهنگی و تعلق مکان، موجب شکل گیری مکان های هویت دار می گردند؛ دوم، اجتماع به مثابه سازوکار معناپذیری فضا که با رمزگذاری فرهنگی، زبان، آیین و روایت، به فضا معنای اجتماعی می بخشد؛ سوم، اجتماع به مثابه بازیگر فضاساز و سیاست گذار که قادر است از طریق ساختارهای غیررسمی و افقی، بر سامان فضایی تاثیر بگذارد؛ و چهارم، اجتماع به مثابه حافظه و تاریخ ساز مکان که از طریق تثبیت خاطره جمعی در کالبد فضا، پیوستگی تاریخی و تداوم فرهنگی را تضمین می کند. این پژوهش، بر ضرورت بازتعریف چارچوب های نظری جغرافیای سیاسی با تمرکز بر نقش فعال اجتماع در تولید فضا تاکید دارد و الگویی مفهومی برای عبور از رویکردهای اقتدار محور به سوی خوانش اجتماع محور از فضا پیشنهاد می دهد.

کلیدواژه ها:

اجتماع ، تولید فضا ، جغرافیای سیاسی ، معناپذیری فضا ، حافظه جمعی