ببررسی اثر هورمون های رشدی مختلف و عصاره مخمر به عنوان الیسیتور بر ویژگی های بیوشیمیایی، مورفوفیزیولوژیکی و متابولیتی گل داوودی (Chrysanthemum morifolium L.) در کشت کالوس درون شیشه ای

سابقه و هدف: در کشت های بافت گیاهی، بهبود فرایند کالوس زایی و ارتقاء ویژگی های فیزیولوژیکی، بیوشیمیایی و متابولیتی گیاهان از اهمیت بالایی برخوردار است. استفاده از الیسیتورهای طبیعی مانند عصاره مخمر به همراه تنظیم کننده های رشد گیاهی، می تواند به عنوان روشی کارآمد برای افزایش تولید ترکیب های زیست فعال و بهبود کیفیت کالوس مطرح شود. گل داوودی به عنوان یکی از گیاهان زینتی و دارویی ارزشمند، نیازمند بهینه سازی شرایط کشت درون شیشه ای برای افزایش متابولیت های مفید است. هدف این پژوهش، بررسی تاثیر انواع هورمون های رشدی و عصاره مخمر به عنوان الیسیتور بر ویژگی های بیوشیمیایی، مورفوفیزیولوژیکی و متابولیتی کالوس گل داوودی در شرایط درون شیشه ای بود.مواد و روش‎ها: در این تحقیق، محیط کشت MS برای کشت سلول های داوودی تهیه شد و به منظور بهینه سازی فرایند کالوس زایی، ترکیب های هورمونی مختلف ازجمله NAA، BAP و ۲,۴-D به محیط اضافه گردیدند. بذرها برای ضدعفونی با استفاده از قارچ کش بنومیل، اتانول و هیپوکلریت سدیم تیمار شدند. سپس ریزنمونه های برگ و ساقه از گیاهان جوان برداشت و در محیط کشت قرار گرفتند. آزمایش ها در قالب طرح کاملا تصادفی با پنج سطح هورمونی مختلف، دو نوع ریزنمونه و دو شرایط نوری انجام شد. همچنین، عصاره مخمر (۰، ۱۰۰۰، ۱۲۰۰ و ۱۴۰۰ میلی گرم بر لیتر) به محیط کشت اضافه گردید و تاثیر آن بر ویژگی های کالوس ارزیابی شد. در نهایت، ویژگی های مختلف کالوس ازجمله وزن تر، خشک، کلروفیل، کاروتنوئید، فنل، فلاونوئید، فعالیت آنتی اکسیدانی و غیره اندازه گیری شد. تجزیه وتحلیل آماری با استفاده از نرم افزار SAS و آزمون چند دامنه ای دانکن انجام گردید.یافته ها: بالاترین درصد کالوس زایی (۶۶/۹۶ درصد)، کمترین زمان شروع کالوس دهی، بیشترین وزن تر، خشک و حجم کالوس در تیمار E۱H۵L (برگ، ۲ میلی گرم در لیتر + BAP۲ میلی گرم در لیتر ۲,۴-D و روشنایی) مشاهده شد. تیمار عصاره مخمر با غلظت ۱۰۰۰ میلی گرم بر لیتر بهترین عملکرد را در افزایش وزن تر (۲.۰۹ گرم)، خشک (۱.۱۲۸۱ گرم) و حجم کالوس (۱.۳۵ میلی متر مکعب) داشت. تیمارهای ۱۲۰۰ و ۱۴۰۰ میلی گرم بر لیتر نیز اثر مثبت داشتند اما کارایی کمتری نشان دادند. در تیمار کنترل، کلروفیل a کمترین مقدار (۱۱.۵۱ میلی گرم بر گرم وزن تر) را داشت و عصاره مخمر با غلظت ۱۰۰۰ میلی گرم بر لیتر بالاترین میزان (۲۴.۳۳ میلی گرم بر گرم وزن تر) را ثبت کرد. در کلروفیل b، عصاره مخمر ۱۰۰۰ میلی گرم بر لیتر با مقدار ۱۶.۳۹ میلی گرم بر گرم بهترین عملکرد را داشت. کاروتنوئید، فنل، فلاونوئید، ظرفیت آنتی اکسیدانی، آنتوسیانین و پرولین با افزایش غلظت عصاره مخمر، به‎ویژه در ۱۴۰۰ میلی گرم بر لیتر، افزایش یافتند. میزان مالون دی آلدئید کاهش و فعالیت آنزیم های کاتالاز و پراکسیداز در همه تیمارها به‎طور معنی دار افزایش یافت.نتیجه ‎گیری: بهترین غلظت عصاره مخمر برای بهبود ویژگی های بیوشیمیایی، مورفوفیزیولوژیکی، متابولیتی و آنتی اکسیدانی ۱۰۰۰ میلی گرم بر لیتر بود. این نتایج ظرفیت استفاده از عصاره مخمر را به عنوان یک ابزار موثر در کشت های بافت گیاهی و بهبود ویژگی های کالوس برای توسعه کاربردهای آینده در به کارگیری گیاهان دارویی و کشاورزی نشان می دهد.

کلیدواژه ها:

الیسیتور زیستی ، عصاره مخمر ، کالوس‎زایی ، فعالیت آنتی‎اکسیدانی ، کشت درون شیشه ای