نقد و بررسی آرای کلامی پیرامون "اصل وجود امامت و برتری آن" در آیه ابتلای حضرت ابراهیم(ع)

پیامبر اسلام(ص) از ابتدای دوران رسالتشان، ضمن معرفی خلیفه خویش، همچنین به مسئله امام مسلمانان پس از خود، اهتمام جدی داشته اند. به همین منظور، متکلمان شیعه برای اثبات مسئله امامت و جانشینی پیامبر؟ص؟ به دلایل کلامی، تاریخی و نیز برخی از آیات قرآن کریم، همانند آیه ابتلای حضرت ابراهیم(ع) یا آیه امامت استشهاد نموده اند. مهم ترین اشکال کلی استناد به آیات تک یا گزیده آیات برای مسائل و فرضیه ها، غافل شدن از روح کلی آیات یک سوره یا یک بخش موضوعی سوره های قرآن است؛ به این معنا که لازم است هر آیه از قرآن کریم را در سیاق آیات قبل و بعد و چهارچوب سوره، تفسیر و تبیین کرد. بنابراین لازم است تا گزاره های کلامی استنباط شده از آیه ابتلای حضرت ابراهیم(ع) از این منظر مورد بررسی و تجزیه و تحلیل مستقل قرار گیرند. در این پژوهش با روش تحقیق کتابخانه ای-تحلیلی، ضمن بررسی گزاره های کلامی ذیل اصل وجود امامت و برتری آن در آیه ابتلاء همانند: «۱ آیه ابتلاء پیرامون مسئله امامت است. ۲ آیه ابتلاء دلیل اثبات وجود مسئله امامت است. ۳ امامت، غیر از نبوت و رسالت است. ۴ مقام امام بالاتر از نبوت است»، مشخص شد که استنباط این گزاره ها از آیه ۱۲۴ سوره بقره همراه با تکلف است و استدلال برای آنها به وسیله آیه ابتلای حضرت ابراهیم(ع) ناوارد است و نقدهای جدی برای این استنباط و استدلال، پیش روی ما قرار دارد.

کلیدواژه ها:

کلام امامیه ، آیه امامت ، جانشینی پیامبر(ص) ، آیه ۱۲۴ سوره بقره ، امامت خاصه